Dấu hiệu trầm cảm sau sinh: 8 biểu hiện mẹ cần biết

Dấu hiệu trầm cảm sau sinh là vấn đề sức khỏe tinh thần nghiêm trọng nhưng thường bị bỏ qua ở nhiều mẹ bỉm. Không chỉ là buồn bã thoáng qua, trầm cảm sau sinh có thể ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý người mẹ, mối quan hệ gia đình và sự phát triển của em bé nếu không được nhận biết và can thiệp kịp thời. Bài viết dưới đây, Thuốc Hướng Thần sẽ giúp mẹ hiểu rõ 8 dấu hiệu trầm cảm sau sinh thường gặp, nguyên nhân, cách xử trí và phòng ngừa hiệu quả.

8 Dấu hiệu trầm cảm sau sinh thường gặp ở mẹ

Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu trầm cảm sau sinh thường diễn ra âm thầm, dễ bị nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường sau sinh. Không ít trường hợp, cả bản thân người mẹ lẫn gia đình đều chủ quan, chỉ đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng mới nhận ra các biểu hiện bất thường đã xuất hiện từ rất sớm.

Chính vì vậy, việc nhận diện dấu hiệu của trầm cảm sau sinh ngay từ ban đầu đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần của người mẹ và sự an toàn của em bé. Dưới đây là những biểu hiện phổ biến mà mẹ bỉm và người thân cần đặc biệt lưu ý.

1. Lo âu và đau nhức không rõ nguyên nhân

Bên cạnh nỗi lo về con cái, gia đình hay tài chính, nhiều mẹ còn gặp tình trạng đau đầu, đau lưng, tức ngực hoặc mỏi cổ. Điều đáng nói là khi thăm khám y tế, không tìm thấy nguyên nhân thực thể. Những cơn đau vô cớ này có thể liên quan đến rối loạn tâm lý sau sinh.

Dấu hiệu trầm cảm sau sinh lo âu , mệt mỏi kéo dài

2. Cơ thể suy nhược, mệt mỏi kéo dài

Sau sinh, nhiều phụ nữ rơi vào trạng thái buồn bã, trống rỗng, dễ bật khóc dù không có nguyên nhân rõ ràng. Mẹ có thể cảm thấy mình bị bỏ rơi, không được thấu hiểu hay quan tâm. Cảm xúc tiêu cực kéo dài khiến cơ thể uể oải, thiếu năng lượng, mệt mỏi triền miên, đây là một dấu hiệu trầm cảm sau sinh khá điển hình.

3. Căng thẳng kéo dài, khó thư giãn

Cảm giác căng thẳng liên tục khiến tinh thần người mẹ luôn trong trạng thái báo động. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể khiến trầm cảm ngày càng nặng hơn và khó hồi phục.

4. Dễ hoảng sợ, giật mình quá mức

Một số phụ nữ sau sinh trở nên nhạy cảm bất thường, dễ hoảng hốt trước những sự việc rất quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Sau mỗi lần giật mình, họ thường mất nhiều thời gian để trấn tĩnh lại. Đây cũng là dấu hiệu của trầm cảm sau sinh thường bị bỏ qua.

5. Giảm khả năng tập trung và ghi nhớ

Khó tập trung, hay quên, không sắp xếp được suy nghĩ hoặc cảm thấy đầu óc mơ hồ là những dấu hiệu trầm cảm sau sinh xuất hiện khá sớm. Nếu kéo dài, người mẹ có thể bắt đầu đánh giá thấp bản thân và hình thành suy nghĩ tiêu cực.

6. Ám ảnh và cảm giác tội lỗi

Người mẹ có thể bị cuốn vào những suy nghĩ lặp đi lặp lại về một sự việc, một lỗi lầm trong quá khứ hoặc một hành động nhỏ nhặt. Nỗi ám ảnh này thường đi kèm cảm giác tội lỗi vô cớ, khiến tinh thần ngày càng sa sút.

7. Giảm hứng thú trong đời sống vợ chồng

Mất ham muốn gần gũi, né tránh chuyện chăn gối trong thời gian dài cũng là một dấu hiệu của trầm cảm sau sinh. Tình trạng này thường cải thiện khi sức khỏe tinh thần của mẹ được phục hồi.

8. Rối loạn giấc ngủ

Trầm cảm sau sinh thường ảnh hưởng trực tiếp đến giấc ngủ. Mẹ có thể khó ngủ, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc gặp ác mộng. Dù rất mệt nhưng vẫn không thể ngủ lại, khiến thể chất và tinh thần ngày càng suy kiệt.

Rối loạn giấc ngủ cũng là dấu hiệu của trầm cảm sau sinh

Ngoài các dấu hiệu kể trên, phụ nữ bị trầm cảm sau sinh còn có thể gặp:

• Ngủ quá ít hoặc ngủ quá nhiều.
• Thay đổi khẩu vị, tăng hoặc giảm cân bất thường.
• Không còn hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.
• Thường xuyên buồn bã, chán nản.
• Khó đưa ra quyết định, phản ứng chậm.
• Luôn cảm thấy bản thân vô dụng hoặc có lỗi.
• Cơ thể rã rời, thiếu sức sống.
• Xuất hiện suy nghĩ tiêu cực về sự sống và cái chết.

Nếu các dấu hiệu trầm cảm sau sinh kéo dài, ngày càng nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người mẹ cần được gia đình quan tâm sát sao và chủ động tìm sự hỗ trợ chuyên môn sớm. Phát hiện càng sớm, khả năng phục hồi càng cao.

Xem thêm: Trầm cảm sau sinh: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách khắc phục cho mẹ bỉm

Tại sao mẹ bỉm dễ mắc trầm cảm sau sinh?

Trầm cảm sau sinh không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà thường là hệ quả của nhiều yếu tố đan xen, bao gồm cả thay đổi sinh lý, tâm lý và hoàn cảnh sống. Khi những yếu tố này cộng hưởng, người mẹ rất dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng cảm xúc và dần xuất hiện dấu hiệu trầm cảm sau sinh.

• Rối loạn nội tiết tố sau sinh

Sau khi sinh con, cơ thể người mẹ trải qua sự sụt giảm nhanh chóng của các hormone quan trọng như estrogen và progesterone. Đồng thời, hormone tuyến giáp cũng có xu hướng giảm trong thời gian ngắn. Những thay đổi đột ngột này ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc, khiến mẹ dễ mệt mỏi, lo âu, buồn bã và nhạy cảm hơn bình thường, đây là tiền đề dẫn đến dấu hiệu của trầm cảm sau sinh.

• Biến đổi sinh lý toàn thân

Không chỉ nội tiết, cơ thể mẹ sau sinh còn có sự thay đổi về hệ miễn dịch, huyết áp, thể tích máu và quá trình chuyển hóa năng lượng. Những biến đổi này khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, gây cảm giác suy nhược, thiếu sức sống và ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần.

• Áp lực từ gia đình và các mối quan hệ

Mâu thuẫn gia đình, thiếu sự thấu hiểu từ bạn đời, áp lực kinh tế hoặc những căng thẳng trong các mối quan hệ xã hội có thể khiến mẹ cảm thấy cô đơn và quá tải. Khi không có chỗ dựa tinh thần, các dấu hiệu trầm cảm sau sinh rất dễ âm thầm hình thành và phát triển.

Mẹ bỉm dễ mắc trầm cảm sau sinh do áp lực từ gia đình và mối quan hệ

• Thiếu sự hỗ trợ và chăm sóc sau sinh

Việc phải một mình xoay xở với con nhỏ, thiếu sự giúp đỡ từ người thân hoặc không nhận được sự quan tâm đúng mức khiến nhiều mẹ rơi vào cảm giác bị bỏ rơi. Sự cô lập này là yếu tố nguy cơ lớn thúc đẩy dấu hiệu của trầm cảm sau sinh xuất hiện sớm hơn.

• Khó khăn trong việc chăm sóc và nuôi dạy con

Áp lực chăm con, thiếu kinh nghiệm, lo lắng con không khỏe mạnh hoặc bản thân không làm tròn vai trò người mẹ có thể khiến mẹ dần mất niềm tin vào chính mình. Lâu dần, cảm giác bất lực và chán nản sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần.

• Yếu tố di truyền

Một số nghiên cứu cho thấy, nếu trong gia đình từng có người mắc rối loạn tâm lý hoặc trầm cảm, nguy cơ xuất hiện dấu hiệu trầm cảm sau sinh ở người mẹ cũng cao hơn so với người bình thường.

Mẹ nên làm gì khi bị trầm cảm sau sinh?

Khi nhận thấy những dấu hiệu trầm cảm sau sinh, điều quan trọng nhất là người mẹ không nên im lặng chịu đựng. Việc chủ động tìm giải pháp và nhận hỗ trợ đúng cách sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra nhanh và an toàn hơn.

• Trị liệu tâm lý với chuyên gia

Trị liệu tâm lý được xem là nền tảng trong quá trình điều trị trầm cảm sau sinh. Thông qua các buổi tư vấn chuyên sâu, mẹ có thể thoải mái bày tỏ cảm xúc, những áp lực và lo lắng đang gặp phải. Chuyên gia tâm lý sẽ giúp mẹ hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ, đồng thời hướng dẫn cách điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc và hành vi để vượt qua giai đoạn khó khăn này.

• Sử dụng thuốc theo chỉ định y tế

Trong những trường hợp dấu hiệu trầm cảm sau sinh ở mức độ nặng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thuốc hỗ trợ điều trị. Việc dùng thuốc cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt với các mẹ đang cho con bú, nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé. Tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc ngưng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè

Sự đồng hành của người thân đóng vai trò rất lớn trong quá trình hồi phục. Khi được san sẻ việc nhà, chăm sóc em bé, lắng nghe và động viên tinh thần, người mẹ sẽ cảm thấy bớt cô đơn và áp lực. Đây là yếu tố quan trọng giúp làm giảm dấu hiệu trầm cảm sau sinh và mang lại cảm giác an toàn về mặt tinh thần.

• Chủ động chăm sóc sức khỏe bản thân

Dành thời gian cho chính mình là điều cần thiết đối với phụ nữ sau sinh. Những hoạt động đơn giản như vận động nhẹ nhàng, nghỉ ngơi hợp lý, tham gia các hoạt động yêu thích hay thư giãn tinh thần mỗi ngày đều có tác động tích cực đến tâm lý. Khi việc chăm sóc bản thân trở thành thói quen, tinh thần của mẹ sẽ dần ổn định và cải thiện rõ rệt.

Gia đình nên san sẻ việc nhà, chăm sóc cùng mẹ để hạn chế sự cô đơn và áp lực

Khi nào mẹ bỉm cần đi khám bác sĩ?

Khi nhận thấy mình có các dấu hiệu trầm cảm sau sinh, điều quan trọng nhất là mẹ không được im lặng chịu đựng. Hãy nhớ rằng đây là một căn bệnh, không phải là sự yếu đuối về tính cách.

• Thừa nhận cảm xúc: Đừng cố gồng mình để tỏ ra ổn. Hãy chấp nhận rằng mình đang cần sự giúp đỡ.
• Chia sẻ với người thân: Hãy nói rõ cảm giác của mình với chồng hoặc mẹ đẻ. Sự thấu hiểu từ gia đình là liều thuốc chữa lành đầu tiên.
• Ưu tiên giấc ngủ: Hãy tranh thủ ngủ khi con ngủ và nhờ người thân trông bé để có ít nhất 4-5 tiếng ngủ sâu mỗi ngày.
• Dành thời gian cho bản thân: Dù chỉ là 15-30 phút mỗi ngày để tắm nước ấm, đi dạo hoặc nghe nhạc, điều này giúp tái tạo năng lượng tinh thần đáng kể.

Cách phòng ngừa và cải thiện trầm cảm sau sinh

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ trầm cảm sau sinh, nhưng việc chủ động phòng ngừa ngay từ sớm có thể giúp người mẹ giảm đáng kể khả năng xuất hiện dấu hiệu trầm cảm sau sinh và giữ tinh thần ổn định hơn trong giai đoạn nhạy cảm này.

• Chuẩn bị tâm lý vững vàng trước và sau sinh

Ngay từ khi mang thai, người mẹ nên trang bị kiến thức về quá trình sinh nở và cuộc sống sau sinh. Việc tham gia các lớp tiền sản, tìm hiểu vai trò làm mẹ hoặc trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp mẹ hiểu rõ những thay đổi cả về thể chất lẫn tinh thần. Khi đã có sự chuẩn bị trước, mẹ sẽ bớt hoang mang và dễ thích nghi hơn, từ đó hạn chế nguy cơ xuất hiện dấu hiệu trầm cảm sau sinh.

• Chủ động tìm kiếm và đón nhận sự hỗ trợ

Sự đồng hành của gia đình và bạn bè đóng vai trò rất quan trọng đối với phụ nữ sau sinh. Khi được hỗ trợ trong việc chăm sóc em bé, công việc nhà hoặc đơn giản là có người lắng nghe, người mẹ sẽ giảm bớt áp lực và có thêm thời gian chăm sóc bản thân. Càng nhận được nhiều sự hỗ trợ tích cực, nguy cơ căng thẳng và các dấu hiệu trầm cảm sau sinh càng được giảm thiểu.

• Điều chỉnh kỳ vọng, tránh tự gây áp lực

Không có người mẹ nào là hoàn hảo tuyệt đối, đặc biệt trong giai đoạn đầu nuôi con. Việc chấp nhận rằng sẽ có những khó khăn, sai sót và mệt mỏi là điều hoàn toàn bình thường sẽ giúp mẹ nhẹ lòng hơn. Khi giảm bớt kỳ vọng quá cao vào bản thân, người mẹ sẽ tránh được cảm giác thất vọng, tự trách, là một trong những yếu tố dễ dẫn đến dấu hiệu trầm cảm sau sinh.

Xem thêm: 

Dấu hiệu bệnh trầm cảm thường gặp bạn không nên bỏ qua
Các dấu hiệu bệnh trầm cảm nặng cần can thiệp sớm

Câu hỏi thường gặp 

1. Trầm cảm sau sinh bao lâu thì hết?

Thời gian hồi phục tùy thuộc vào mức độ bệnh và sự can thiệp. Nếu được điều trị đúng cách, mẹ có thể cải thiện sau 3-6 tháng. Tuy nhiên, nếu bỏ mặc, bệnh có thể kéo dài hàng năm và chuyển thành trầm cảm mãn tính.

2. Trầm cảm sau sinh có tự khỏi được không?

Rất hiếm khi trầm cảm thực sự tự khỏi mà không có sự thay đổi về môi trường sống hoặc can thiệp tâm lý. Đừng chờ đợi bệnh tự biến mất, hãy chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ.

3. Dấu hiệu trầm cảm sau sinh có giống nhau ở mọi mẹ không?

Không. Mỗi người có một biểu hiện khác nhau: có mẹ thể hiện bằng sự cáu gắt, có mẹ lại im lặng tuyệt đối, có mẹ lại cuồng nhiệt chăm con vì sợ mình bị đánh giá.

4. Trầm cảm sau sinh có ảnh hưởng đến em bé không?

Có. Sự thiếu tương tác giữa mẹ và con có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển cảm xúc, ngôn ngữ và khả năng thiết lập mối quan hệ của trẻ sau này.

5. Ai là đối tượng dễ có dấu hiệu trầm cảm sau sinh?

Phụ nữ có tiền sử trầm cảm, người gặp áp lực tài chính, người thiếu sự hỗ trợ từ chồng hoặc mẹ đơn thân là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.

Kết luận

Dấu hiệu trầm cảm sau sinh không phải là điều hiếm gặp và hoàn toàn có thể được cải thiện nếu mẹ được thấu hiểu, hỗ trợ và can thiệp kịp thời. Khi nhận diện sớm các biểu hiện bất thường về cảm xúc chính là bước quan trọng giúp mẹ bảo vệ sức khỏe tinh thần của mình, đồng thời tạo nền tảng phát triển tốt nhất cho em bé. Nếu bạn hoặc người thân đang nghi ngờ có dấu hiệu trầm cảm sau sinh, đừng ngần ngại tìm đến sự trợ giúp từ chuyên gia.