Tác hại của mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe

Tác hại của mất ngủ kéo dài không chỉ dừng lại ở cảm giác mệt mỏi, thiếu tỉnh táo mà còn âm thầm bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm. Nếu tình trạng mất ngủ diễn ra thường xuyên, kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái rối loạn toàn diện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và tuổi thọ.

Trên thực tế, rất nhiều người chủ quan cho rằng thiếu ngủ một chút không sao, nhưng khoa học đã chứng minh: mất ngủ kéo dài là yếu tố nguy cơ của tim mạch, rối loạn tâm thần, suy giảm trí nhớ và nhiều bệnh mạn tính khác. Vậy mất ngủ kéo dài gây hại như thế nào, ai là đối tượng dễ bị ảnh hưởng và cần làm gì để hạn chế những tác động tiêu cực này? Cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu qua bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn nhé. 

10 Tác hại của mất ngủ kéo dài đối với sức khỏe

Mất ngủ kéo dài không gây hại tức thì nhưng lại để lại hậu quả sâu rộng, ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Dưới đây là những tác hại của mất ngủ kéo dài đã được nhiều nghiên cứu y khoa ghi nhận.

Mất ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn âm thầm bào mòn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, tình trạng này có thể gây ra hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng dưới đây.

1. Thay đổi tính cách, dễ cáu gắt

Ngủ không đủ giấc khiến cơ thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc, khiến bạn dễ bực bội, nóng nảy, thiếu kiên nhẫn, thậm chí phản ứng tiêu cực với những vấn đề rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.

Tác hại của mất ngủ kéo dài dễ cáu gắt

2. Suy giảm trí nhớ, khó tập trung

Trong khi ngủ sâu, não bộ sẽ sắp xếp và lưu trữ thông tin đã tiếp nhận trong ngày. Khi thường xuyên mất ngủ, quá trình này bị gián đoạn, khiến bạn dễ rơi vào trạng thái hay quên, giảm khả năng tập trung, làm việc kém hiệu quả. Lâu dần, não bộ hoạt động chậm chạp và kém linh hoạt hơn.

3. Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ

Mất ngủ kéo dài có thể làm rối loạn huyết áp và nhịp tim, từ đó làm tăng nguy cơ cao huyết áp, bệnh tim mạch và đột quỵ. Đáng chú ý, người trẻ tuổi bị mất ngủ thường xuyên cũng có nguy cơ gặp các biến chứng tim mạch cao hơn so với người ngủ đủ giấc.

4. Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

Giấc ngủ kém chất lượng kéo dài có thể làm rối loạn quá trình tiết hormone sinh dục. Ở nữ giới, điều này ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng; còn ở nam giới, mất ngủ có thể làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, gây khó khăn cho việc thụ thai.

5. Gia tăng nguy cơ trầm cảm

Giấc ngủ có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe tinh thần. Người thường xuyên ngủ ít, ngủ chập chờn dễ rơi vào trạng thái lo âu, buồn chán kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm. Đặc biệt, mất ngủ kéo dài còn khiến các bệnh mạn tính phát triển, từ đó gián tiếp làm trầm trọng hơn các vấn đề tâm lý.

Mất ngủ làm gia tăng nguy cơ trầm cảm 

6. Suy giảm hệ miễn dịch, dễ mắc bệnh

Khi ngủ, cơ thể sản sinh các chất giúp tăng cường miễn dịch và chống lại tác nhân gây bệnh. Việc thiếu ngủ kéo dài làm quá trình này suy giảm, khiến sức đề kháng yếu đi, cơ thể dễ cảm cúm, nhiễm trùng và lâu hồi phục hơn so với người ngủ đủ giấc.

7. Làm da nhanh lão hóa

Thiếu ngủ khiến cơ thể tiết nhiều hormone gây stress, làm suy giảm collagen, là thành phần quan trọng giúp da săn chắc. Hệ quả là da xỉn màu, xuất hiện nếp nhăn sớm, quầng thâm mắt rõ hơn, da khô và kém sức sống.

8. Làm tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường

Thiếu ngủ kéo dài có thể làm giảm khả năng sử dụng insulin của cơ thể, dẫn đến tăng đường huyết. Theo thời gian, tình trạng này có thể trở thành yếu tố thuận lợi làm khởi phát bệnh tiểu đường, đặc biệt ở người trưởng thành.

9. Gây tăng cân, béo phì

Trái với suy nghĩ phổ biến, ngủ ít không giúp giảm cân mà còn khiến cân nặng dễ tăng lên. Mất ngủ làm rối loạn hormone kiểm soát cảm giác đói và no, khiến bạn ăn nhiều hơn, đặc biệt là đồ ngọt và thực phẩm giàu chất béo. Từ đó, nguy cơ thừa cân, béo phì tăng cao.

10. Gia tăng nguy cơ tai nạn

Buồn ngủ, giảm phản xạ và mất tập trung là những hậu quả thường gặp của mất ngủ kéo dài. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi tham gia giao thông hoặc làm việc đòi hỏi sự tỉnh táo cao, làm tăng nguy cơ tai nạn và ảnh hưởng đến an toàn của bản thân lẫn người xung quanh.

Ai là đối tượng dễ chịu tác hại của mất ngủ kéo dài?

Mất ngủ không chừa một ai, tuy nhiên, do đặc thù công việc và sinh lý, có một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao phải đối mặt với những hệ lụy sức khỏe này hơn những người khác. Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao:

• Người cao tuổi: Quá trình lão hóa, bệnh mạn tính và thuốc men làm thay đổi giấc ngủ.
• Phụ nữ: Biến động hormone (kinh nguyệt, thai kỳ, mãn kinh) ảnh hưởng đến giấc ngủ.
• Người mắc bệnh mãn tính: Tiểu đường, viêm khớp, Parkinson, trào ngược dạ dày, trầm cảm....
• Người căng thẳng tâm lý: Áp lực công việc, học tập, vấn đề cá nhân.
• Người làm việc theo ca, thay đổi múi giờ: Rối loạn nhịp sinh học.
• Người có lối sống thiếu khoa học: Hút thuốc, uống rượu, ít vận động, ăn uống không lành mạnh.
• Người trẻ tuổi: Thường do căng thẳng, sử dụng thiết bị điện tử nhiều. 

Sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ hoặc làm việc ca đêm cũng dễ gây tình trạng mất ngủ

Nguyên nhân gây mất ngủ kéo dài thường gặp

Mất ngủ kéo dài hiếm khi xảy ra ngẫu nhiên. Trên thực tế, tình trạng này thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố tâm lý, sinh lý, thói quen sinh hoạt và bệnh lý nền.

• Căng thẳng, áp lực tâm lý kéo dài

Stress trong công việc, học tập, những cú sốc tinh thần, lo âu hoặc thay đổi môi trường sống đột ngột có thể khiến não bộ luôn trong trạng thái cảnh giác. Khi tinh thần không được thư giãn, cơ thể rất khó đi vào giấc ngủ sâu, từ đó dễ dẫn đến mất ngủ kéo dài.

• Tuổi tác ngày càng cao

Người lớn tuổi thường ngủ ít và ngủ không sâu như người trẻ. Quá trình lão hóa, sự suy giảm hormone cũng như các bệnh lý đi kèm khiến giấc ngủ bị gián đoạn, dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại.

• Rối loạn nhịp sinh học

Việc thường xuyên thay đổi giờ giấc sinh hoạt, làm việc ca đêm, đi công tác xa hoặc lệch múi giờ khiến đồng hồ sinh học của cơ thể bị xáo trộn. Khi nhịp sinh học không ổn định, chất lượng giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng rõ rệt.

• Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Một số thuốc điều trị bệnh như thuốc giảm đau, thuốc điều trị hen suyễn, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chứa chất kích thích có thể gây khó ngủ, ngủ chập chờn nếu sử dụng trong thời gian dài.

• Lạm dụng chất kích thích

Caffeine trong cà phê, trà đặc; nicotine trong thuốc lá hoặc các loại nước tăng lực có thể kích thích hệ thần kinh, khiến não bộ khó tắt chế độ hoạt động vào ban đêm. Việc sử dụng các chất này thường xuyên, đặc biệt vào buổi tối, là yếu tố nguy cơ phổ biến gây mất ngủ mạn tính.

• Bệnh lý và các rối loạn giấc ngủ

Một số rối loạn như ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không yên có thể làm gián đoạn giấc ngủ nhiều lần trong đêm. Bên cạnh đó, các bệnh nền như tim mạch, tiểu đường, đau nhức xương khớp… cũng khiến người bệnh khó ngủ hoặc ngủ không sâu.

• Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh

Ăn quá no vào buổi tối, ít vận động, giờ ngủ không cố định, phụ thuộc nhiều vào điện thoại và thiết bị điện tử trước khi ngủ… đều là những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng lại âm thầm phá vỡ giấc ngủ nếu kéo dài.

Xem thêm: Các triệu chứng mất ngủ kéo dài bạn không nên chủ quan

Làm gì để hạn chế tác hại của mất ngủ kéo dài?

Mất ngủ kéo dài không nên xem nhẹ, đặc biệt khi tình trạng này xảy ra thường xuyên và ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe, tinh thần cũng như hiệu quả công việc. Người bị mất ngủ nên chủ động thăm khám sớm để bác sĩ đánh giá mức độ, xác định nguyên nhân và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định y tế, mỗi người cũng cần thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt để cải thiện giấc ngủ từ gốc. Dưới đây là những giải pháp an toàn, dễ thực hiện giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ và hạn chế tác hại của mất ngủ kéo dài.

Điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý

Dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Người bị mất ngủ nên ưu tiên:

• Thực phẩm giàu magie, vitamin nhóm B, tryptophan như hạt óc chó, hạnh nhân, kiwi, cá hồi.
• Ăn tối nhẹ, dễ tiêu.
• Ngược lại, cần hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn vì chúng có thể làm giấc ngủ chập chờn và khó ngủ hơn.

Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp hạn chế ảnh hưởng của mất ngủ

Sử dụng trà thảo mộc và dưỡng chất từ thiên nhiên

Một số loại trà thảo mộc như trà hoa cúc, trà gừng, trà lạc tiên, trà tâm sen có tác dụng thư giãn và hỗ trợ an thần nhẹ. Ngoài ra, các dưỡng chất chiết xuất từ bạch quả và việt quất cũng được biết đến với khả năng hỗ trợ tuần hoàn máu não, bảo vệ tế bào thần kinh, từ đó góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ khi sử dụng đúng cách.

Duy trì vận động thể chất đều đặn

Tập luyện thể dục thường xuyên giúp giải tỏa stress, cải thiện lưu thông máu và nâng cao sức khỏe tổng thể. Bạn nên dành khoảng 30 phút mỗi ngày, 3–5 buổi/tuần cho các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập yoga. Tuy nhiên, nên tránh tập luyện cường độ cao quá sát giờ ngủ.

Xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh

Việc duy trì giờ giấc ngủ, thức đều đặn mỗi ngày giúp đồng hồ sinh học hoạt động ổn định hơn. Bạn nên:

• Đi ngủ và thức dậy vào khung giờ cố định.
• Tránh ngủ quá nhiều vào ban ngày.
• Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính trước khi ngủ.
• Không ăn quá no vào buổi tối.
• Tránh dùng cà phê, rượu bia, thuốc lá vào cuối ngày.
• Những thay đổi nhỏ này có thể giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu hơn.

Thư giãn tinh thần với tinh dầu thiên nhiên

Một số loại tinh dầu như lavender, hoa nhài, sả chanh có tác dụng làm dịu hệ thần kinh, giảm căng thẳng. Bạn có thể xông phòng, khuếch tán tinh dầu hoặc massage nhẹ nhàng trước khi ngủ để tạo cảm giác thư giãn, dễ chịu, giúp giấc ngủ đến tự nhiên hơn.

Xem thêm: Mất ngủ nên uống gì để ngủ ngon tự nhiên, an toàn

Một số câu hỏi thường gặp

1. Mất ngủ kéo dài có nguy hiểm không?

Có, cực kỳ nguy hiểm. Ngoài việc làm giảm chất lượng cuộc sống, nó còn là tác nhân chính gây ra các bệnh nan y như ung thư, đột quỵ và suy tim. Mất ngủ kéo dài lâu ngày có thể dẫn đến tử vong sớm do cơ thể kiệt quệ.

2. Mất ngủ kéo dài bao lâu thì ảnh hưởng sức khỏe?

Mất ngủ ảnh hưởng sức khỏe ngay từ sau 3 ngày (mệt mỏi, giảm tập trung) và trở nên nguy hiểm hơn khi kéo dài. Tình trạng mất ngủ hơn 2 tuần liên tục hoặc 3 lần/tuần trong 1 tháng được coi là mãn tính, cần đi khám ngay để tránh các bệnh lý nghiêm trọng như tim mạch, trầm cảm, đột quỵ, rối loạn nhận thức. 

3. Mất ngủ kéo dài có gây trầm cảm không?

Có, mất ngủ kéo dài chắc chắn có thể gây trầm cảm và làm trầm trọng thêm các triệu chứng trầm cảm hiện có, tạo thành một vòng luẩn quẩn nguy hiểm, vì người mất ngủ có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp nhiều lần so với người bình thường. Mất ngủ làm suy giảm tinh thần, dễ cáu gắt, giảm tập trung và lâu dài dẫn đến các rối loạn tâm thần, trong đó có trầm cảm. 

4. Có thể tự cải thiện mất ngủ kéo dài tại nhà không?

Tập luyện các động tác yoga cũng là một cách trị bệnh mất ngủ tại nhà mà không cần sử dụng thuốc. Theo Trung tâm Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Quốc gia Mỹ, có đến 85% người tập yoga cảm thấy bớt căng thẳng và có 55% người sau khi tập ngủ ngon hơn.

Kết luận

Tác hại của mất ngủ kéo dài là vô cùng khôn lường, nó không chỉ bào mòn sức khỏe thể chất mà còn hủy hoại đời sống tinh thần của bạn. Đừng coi thường những đêm trằn trọc, hãy chủ động thay đổi thói quen ngay hôm nay để bảo vệ bản thân. Một giấc ngủ ngon chính là liều thuốc quý giá nhất mà không một loại biệt dược nào có thể thay thế được.

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện về tác hại của mất ngủ kéo dài. Hãy bắt đầu chăm sóc giấc ngủ của mình ngay từ đêm nay nhé!