Cách điều trị trầm cảm giúp cải thiện chất lượng sống

Điều trị trầm cảm là quá trình kết hợp giữa trị liệu tâm lý, dùng thuốc, thay đổi lối sống nhằm cải thiện cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của người bệnh. Khi được can thiệp đúng cách, trầm cảm hoàn toàn có thể kiểm soát, giúp người bệnh ổn định tinh thần và trở lại cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ nên điều trị trầm cảm như thế nào, mất bao lâu và phương pháp nào thực sự hiệu quả. Bài viết dưới đây Thuốc Hướng Thần sẽ giúp bạn hiểu rõ các cách điều trị trầm cảm hiện nay. 

Hậu quả nếu không điều trị trầm cảm kịp thời

Trầm cảm không được điều trị sớm có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề, không chỉ đối với bản thân người bệnh mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến gia đình và xã hội.
Về mặt tâm lý, người trầm cảm kéo dài thường rơi vào trạng thái tuyệt vọng, tự ti, mất niềm tin vào cuộc sống. Các suy nghĩ tiêu cực lặp đi lặp lại khiến khả năng tập trung, ghi nhớ và ra quyết định suy giảm rõ rệt. Điều này làm người bệnh khó duy trì công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội.
Về mặt thể chất, trầm cảm có thể gây rối loạn giấc ngủ, chán ăn hoặc ăn quá nhiều, suy nhược cơ thể, giảm sức đề kháng. Nhiều nghiên cứu cho thấy trầm cảm làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và rối loạn miễn dịch.
Nguy hiểm nhất, nếu không điều trị trầm cảm kịp thời, người bệnh có thể xuất hiện ý nghĩ hoặc hành vi tự làm hại bản thân, thậm chí tự sát. Đây là lý do vì sao điều trị trầm cảm sớm và đúng cách đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ tính mạng và chất lượng sống của người bệnh.

Nếu không điều trị trầm cảm kịp thời có thể để lại hậu quả nặng nề 

Người trầm cảm có tự khỏi được không?

Nhiều người thắc mắc liệu trầm cảm có thể tự khỏi mà không cần can thiệp y tế hay không. Trên thực tế, câu trả lời phụ thuộc vào mức độ trầm cảm và hoàn cảnh của từng người.
Người trầm cảm có thể tự khỏi, nhất là ở mức độ nhẹ, nhưng không phải lúc nào cũng vậy và thường cần thời gian (9-13 tháng) hoặc can thiệp y tế để ngăn bệnh nặng hơn, vì trầm cảm là bệnh lý phức tạp liên quan đến hóa chất não bộ, cần điều trị đúng đắn như trị liệu tâm lý và thuốc men (nếu cần) để hồi phục tốt nhất, tránh tái phát. 
Đối với trầm cảm mức độ vừa và nặng, việc tự khỏi là rất hiếm. Nếu không được điều trị trầm cảm bài bản, các triệu chứng thường kéo dài, nặng dần theo thời gian và gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Vì vậy, việc thăm khám và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

Cách điều trị trầm cảm hiệu quả 

Điều trị trầm cảm hiện nay thường là sự kết hợp của nhiều phương pháp khác nhau, tùy thuộc vào mức độ bệnh, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Dưới đây là những phương pháp điều trị trầm cảm được áp dụng phổ biến và mang lại hiệu quả cao.

Trị liệu tâm lý tương tác cá nhân (IPT)

Trị liệu giữa các cá nhân (Interpersonal Therapy – IPT) là phương pháp tâm lý tập trung vào việc tháo gỡ những khó khăn trong các mối quan hệ và vai trò xã hội, là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc và trạng thái tinh thần của người bệnh. Thông qua IPT, người trầm cảm dần giải tỏa áp lực tâm lý, giảm cảm giác đau khổ và cải thiện khả năng kết nối, giao tiếp với những người xung quanh.
Nhiều nghiên cứu cho thấy IPT mang lại hiệu quả rõ rệt trong điều trị giai đoạn cấp của trầm cảm nặng, đặc biệt ở người cao tuổi và thanh thiếu niên. Liệu trình thường kéo dài từ 12 đến 26 tuần, với tần suất khoảng một buổi mỗi tuần, giúp người bệnh từng bước xây dựng lại sự cân bằng cảm xúc và kỹ năng ứng phó trong các mối quan hệ.
Không chỉ giới hạn trong điều trị trầm cảm, trị liệu giữa các cá nhân còn được ứng dụng rộng rãi cho các rối loạn tâm thần khác như rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), rối loạn lưỡng cực và rối loạn lo âu, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng thích nghi xã hội của người bệnh.

Liệu pháp tâm lý trong điều trị trầm cảm

Tâm lý trị liệu là phương pháp điều trị dựa trên sự trao đổi trực tiếp giữa người bệnh và bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Thông qua các buổi trò chuyện chuyên sâu, chuyên gia sẽ giúp người bệnh nhận diện rõ hơn những suy nghĩ tiêu cực, cảm xúc bị dồn nén và các yếu tố cá nhân đang tác động đến sức khỏe tinh thần. Từ đó, người bệnh học cách giải tỏa cảm xúc, thay đổi góc nhìn và nâng cao khả năng đối mặt với những áp lực trong cuộc sống.
Hiện nay, tâm lý trị liệu bao gồm nhiều hình thức khác nhau, trong đó liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) được ứng dụng rộng rãi và đánh giá cao về hiệu quả. Phương pháp này tập trung vào việc điều chỉnh suy nghĩ và hành vi không phù hợp, giúp người trầm cảm từng bước kiểm soát cảm xúc và cải thiện chất lượng sống. Thời gian trị liệu có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm, tùy thuộc vào mức độ bệnh và khả năng đáp ứng của từng người.

Phương pháp điều trị trầm cảm với sự trao đổi trực tiếp giữa người bệnh và bác sĩ tâm lý

Các liệu pháp kích thích hoạt động não bộ

Liệu pháp kích thích não bộ là nhóm phương pháp điều trị hiện đại, bao gồm sốc điện (ECT), kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) và kích thích dây thần kinh phế vị. Các kỹ thuật này tác động trực tiếp lên hoạt động của não bộ nhằm điều chỉnh những rối loạn trong dẫn truyền thần kinh.
Ưu điểm nổi bật của liệu pháp kích thích não bộ là không xâm lấn, ít gây khó chịu và đảm bảo an toàn cho người bệnh. Bằng cách sử dụng xung điện hoặc từ trường truyền qua hộp sọ, phương pháp này giúp kích hoạt các tế bào thần kinh và cải thiện chức năng điện sinh học tại những vùng não liên quan đến cảm xúc. Nhờ đó, liệu pháp mang lại hiệu quả cao, đặc biệt trong các trường hợp trầm cảm nặng hoặc khi người bệnh đáp ứng kém với các phương pháp điều trị thông thường.

Xoa bóp

Xoa bóp không phải là phương pháp điều trị trực tiếp trầm cảm, nhưng lại đóng vai trò hỗ trợ tích cực trong việc cải thiện các triệu chứng đi kèm. Liệu pháp này giúp giảm đau lưng, đau cơ xương khớp, hạn chế cảm giác mệt mỏi, uể oải và góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Khi được thực hiện đúng kỹ thuật bởi chuyên viên trị liệu, xoa bóp giúp cơ thể nhanh chóng thả lỏng, giải tỏa căng thẳng và mang lại cảm giác thư giãn rõ rệt. Nhờ đó, người bệnh có thể cảm thấy dễ chịu hơn về cả thể chất lẫn tinh thần, hỗ trợ tốt cho quá trình điều trị trầm cảm tổng thể.

Điều trị trầm cảm bằng thuốc chống trầm cảm

Thuốc chống trầm cảm là phương pháp điều trị y khoa giúp điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh trong não, đây là yếu tố then chốt liên quan đến sự hình thành và tiến triển của trầm cảm. Việc dùng thuốc đúng chỉ định có thể giúp cải thiện tâm trạng, giảm lo âu, tăng năng lượng và khôi phục khả năng sinh hoạt bình thường cho người bệnh.
Trong giai đoạn đầu sử dụng, một số người có thể gặp tác dụng phụ như buồn nôn, khô miệng, rối loạn giấc ngủ hoặc mệt mỏi. Tuy nhiên, các triệu chứng này thường giảm dần khi cơ thể thích nghi với thuốc và sẽ được bác sĩ theo dõi, điều chỉnh phù hợp để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.
Tùy vào mức độ trầm cảm và thể trạng từng người, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc chống trầm cảm phổ biến như:

• Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI): Celexa, Prozac, Lexapro, Viibryd…
• Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA): Tofranil, Pamelor, Surmontil, Vivactil…
• Thuốc chống trầm cảm không điển hình: Trintellix, Aplenzin, Wellbutrin XL…
• Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOI): Parnate, Marplan, Nardil…

Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, không tự ý tăng liều, giảm liều hoặc ngưng thuốc để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình điều trị.
Bạn có thể tham khảo các thuốc chống trầm cảm tại Thuốc Hướng Thần. Tại đây, chúng tôi cung cấp đa dạng các sản phẩm điều trị về hệ thần kinh và tinh thần. Các sản phẩm của chúng tôi cam kết 100% chính hãng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và uy tín. Giúp bạn kiểm soát bệnh tốt hơn, hạn chế nguy cơ tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày.

Điều trị trầm cảm bằng thuốc chống trầm cảm

Xem thêm: Cách chẩn đoán trầm cảm sớm giúp điều trị hiệu quả

Điều trị trầm cảm mất bao lâu thì khỏi?

Điều trị trầm cảm mất bao lâu còn tùy tình trạng, nhưng thường 4-6 tuần dùng thuốc bắt đầu có tác dụng, 8-12 tuần để hiệu quả đầy đủ và cần duy trì tối thiểu 6 tháng để ngăn tái phát, có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí suốt đời với các trường hợp nặng hoặc mãn tính, với thời gian hồi phục khác nhau tùy mức độ nhẹ, nặng và sự tuân thủ điều trị. 
Giai đoạn điều trị ban đầu: 

• 1-2 tuần đầu: Bắt đầu cảm thấy triệu chứng cải thiện nhẹ.
• 4-6 tuần: Đạt hiệu quả đầy đủ của thuốc, triệu chứng giảm rõ rệt.
• 6-12 tuần: Giai đoạn này củng cố kết quả, nhưng người bệnh không được ngưng thuốc. 

Giai đoạn duy trì:

• Ít nhất 6 tháng: Bác sĩ thường khuyên dùng thuốc 6 tháng hoặc lâu hơn sau khi các triệu chứng hết để ngăn bệnh quay lại.
• Trầm cảm nặng, mãn tính: Có thể cần điều trị 1-2 năm, thậm chí dùng thuốc suốt đời, tương tự bệnh mãn tính như tiểu đường, huyết áp cao. 

Khi nào cần gặp bác sĩ 

Việc gặp bác sĩ chuyên khoa tâm thần là cần thiết khi người bệnh có các dấu hiệu trầm cảm kéo dài trên hai tuần và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
Đặc biệt, cần tìm đến bác sĩ ngay nếu xuất hiện các biểu hiện như mất ngủ kéo dài, chán ăn nghiêm trọng, cảm giác tuyệt vọng, mất hứng thú với mọi hoạt động hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân. Can thiệp sớm sẽ giúp quá trình điều trị trầm cảm hiệu quả hơn và giảm nguy cơ biến chứng.

Khi có dấu hiệu trầm cảm kéo dài trên 2 tuần nên đi khám bác sĩ 

Một số lưu ý khi điều trị bệnh trầm cảm 

Để quá trình điều trị trầm cảm đạt hiệu quả tối ưu và rút ngắn thời gian hồi phục, người bệnh cần chú ý đến những nguyên tắc sau:

• Tuân thủ phác đồ điều trị do bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý xây dựng, không tự ý ngưng thuốc hay bỏ dở trị liệu giữa chừng dù triệu chứng có thuyên giảm.
• Chủ động trang bị kiến thức về trầm cảm, giúp hiểu đúng về bệnh và hợp tác tốt hơn trong quá trình điều trị.
• Theo dõi sát các biểu hiện bất thường của cơ thể và cảm xúc, khi xuất hiện dấu hiệu mới hoặc triệu chứng nặng hơn, cần liên hệ ngay với bác sĩ để được tư vấn kịp thời.
• Hạn chế tối đa rượu bia và chất kích thích, bởi các chất này có thể làm nặng thêm triệu chứng trầm cảm và cản trở hiệu quả của thuốc.
• Chăm sóc sức khỏe toàn diện, bao gồm chế độ ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc và duy trì vận động thể chất phù hợp để hỗ trợ phục hồi tinh thần.
• Giữ tinh thần thư giãn, học cách quản lý căng thẳng, tránh để áp lực kéo dài ảnh hưởng đến tâm lý.
• Kiên trì điều trị lâu dài và tái khám đúng hẹn, giúp bác sĩ đánh giá tiến triển và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.

Việc kết hợp điều trị đúng cách với lối sống lành mạnh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát trầm cảm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Xem thêm: Di chứng của bệnh trầm cảm và cách giảm thiểu hiệu quả

Câu hỏi thường gặp

1. Điều trị trầm cảm có khỏi hoàn toàn không?
Điều trị trầm cảm hoàn toàn có thể giúp người bệnh phục hồi và sống ổn định trong thời gian dài. Tuy nhiên, nguy cơ tái phát vẫn tồn tại nếu không duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe tâm thần định kỳ.
2. Điều trị trầm cảm có tái phát không?
Trầm cảm có thể tái phát, đặc biệt khi người bệnh gặp stress kéo dài hoặc ngưng điều trị sớm. Việc tuân thủ phác đồ điều trị và phòng ngừa là rất quan trọng.
3. Người bị trầm cảm có nên tự điều trị tại nhà?
Tự điều trị trầm cảm tại nhà chỉ phù hợp với trường hợp rất nhẹ và có sự hướng dẫn của chuyên gia. Với các trường hợp khác, việc tự ý điều trị có thể gây nguy hiểm.
4. Chi phí điều trị trầm cảm có cao không?
Chi phí điều trị trầm cảm phụ thuộc vào phương pháp, thời gian điều trị và cơ sở y tế. So với những hậu quả nếu không điều trị, chi phí này được xem là cần thiết và xứng đáng.

Kết luận 

Điều trị trầm cảm là hành trình cần sự kiên trì, đồng hành và can thiệp đúng cách từ chuyên gia y tế. Khi được phát hiện sớm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp, người bệnh hoàn toàn có thể cải thiện sức khỏe tinh thần, lấy lại cân bằng cảm xúc và nâng cao chất lượng sống. Nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu trầm cảm, đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ để bắt đầu quá trình điều trị trầm cảm hiệu quả và bền vững.