Các triệu chứng mất ngủ kéo dài bạn không nên chủ quan

Triệu chứng mất ngủ kéo dài thường bao gồm khó ngủ, ngủ không sâu, thức dậy sớm, mệt mỏi ban ngày, suy giảm trí nhớ và rối loạn cảm xúc. Đây không chỉ là tình trạng thiếu ngủ thông thường mà có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn thần kinh, tâm lý hoặc bệnh lý tiềm ẩn nếu kéo dài nhiều tuần. Việc nhận biết chính xác các triệu chứng mất ngủ kéo dài giúp người bệnh chủ động can thiệp sớm, tránh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Hãy cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu qua bài viết bên dưới dể hiểu rõ hơn nhé. 

Bệnh mất ngủ kéo dài là gì?

Mất ngủ kéo dài là một dạng rối loạn giấc ngủ mạn tính, khiến người bệnh thường xuyên ngủ không đủ giấc hoặc giấc ngủ không đảm bảo chất lượng trong thời gian dài. Tình trạng này không chỉ gây mệt mỏi nhất thời mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất, tinh thần và làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là các bệnh tim mạch và rối loạn thần kinh.

Theo thống kê của Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), khoảng 10% người trưởng thành đang phải đối mặt với mất ngủ kéo dài. Bên cạnh đó, có tới 15 – 35% người trưởng thành từng trải qua mất ngủ cấp tính, thường diễn ra trong vài ngày hoặc vài tuần và trong một số trường hợp có thể kéo dài đến 3 tháng nếu không được can thiệp kịp thời.

Bệnh mất ngủ kéo dài là tình trạng rối loạn giấc ngủ, ngủ không đủ giấc

Mất ngủ có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, không phân biệt độ tuổi, giới tính hay lối sống. Người bị mất ngủ kéo dài thường gặp các biểu hiện như khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm và không thể ngủ lại. Hệ quả là cơ thể luôn trong trạng thái uể oải, thiếu năng lượng và không cảm thấy sảng khoái khi thức dậy vào buổi sáng.

Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể bị suy giảm khả năng tập trung, giảm trí nhớ, hiệu suất học tập và làm việc đi xuống rõ rệt. Không chỉ vậy, mất ngủ kéo dài còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cảm xúc, làm tăng cảm giác căng thẳng, lo âu và dễ cáu gắt. Về lâu dài, nguy cơ mắc các bệnh lý như tăng huyết áp, trầm cảm, rối loạn lo âu và bệnh tim mạch cũng cao hơn so với người có giấc ngủ bình thường.

Các triệu chứng mất ngủ kéo dài phổ biến

Mất ngủ kéo dài không chỉ đơn thuần là việc ngủ ít hay khó ngủ, mà còn đi kèm nhiều dấu hiệu bất thường ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Dưới đây là những triệu chứng phổ biến giúp bạn sớm nhận biết tình trạng này:

Cơ thể mệt mỏi, chán ăn

Khi giấc ngủ bị gián đoạn trong thời gian dài, quá trình phục hồi năng lượng của cơ thể bị suy giảm. Điều này dẫn đến tình trạng mệt mỏi kéo dài, uể oải, thiếu sức sống và giảm cảm giác thèm ăn. Người bệnh thường không còn hứng thú với các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.

Khó vào giấc và ngủ không sâu

Khó vào giấc hoặc ngủ không sâu là triệu chứng điển hình của mất ngủ kéo dài. Người bệnh thường mất nhiều thời gian để đi vào giấc ngủ, dễ tỉnh giấc giữa đêm, khó ngủ lại hoặc thức dậy quá sớm vào buổi sáng. Đáng chú ý, căng thẳng, mệt mỏi và đau đầu vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả khiến vòng xoắn mất ngủ ngày càng trầm trọng.

Đau đầu thường xuyên

Thiếu ngủ kéo dài khiến não bộ không được nghỉ ngơi đầy đủ, làm rối loạn tuần hoàn máu và gây căng thẳng thần kinh. Người bệnh thường xuất hiện các cơn đau đầu âm ỉ hoặc dữ dội, có thể xảy ra vào ban đêm khiến việc ngủ càng khó khăn hơn, hoặc xuất hiện vào buổi sáng sau một đêm trằn trọc, gây cảm giác nặng đầu, thiếu tỉnh táo.

Đau đầu là một trong những triệu chứng mất ngủ kéo dài

Suy giảm trí nhớ, khó tập trung

Thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của não bộ. Người bệnh thường gặp tình trạng giảm trí nhớ, khó tập trung, phản xạ chậm và hiệu suất học tập, làm việc suy giảm rõ rệt. Đây là dấu hiệu cảnh báo mất ngủ đã tác động nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Khó ngủ vào buổi trưa

Giấc ngủ trưa ngắn thường giúp cơ thể tái tạo năng lượng và cải thiện sự tỉnh táo. Tuy nhiên, người bị mất ngủ kéo dài lại gặp khó khăn ngay cả khi nghỉ ngơi ban ngày, khiến cơ thể luôn trong trạng thái lờ đờ, mệt mỏi và dễ cáu gắt vào buổi chiều.

Chất lượng giấc ngủ suy giảm rõ rệt

Người mắc bệnh mất ngủ kéo dài thường khó duy trì giấc ngủ, tỉnh giấc nhiều lần trong đêm (mỗi lần có thể kéo dài khoảng 20–30 phút), thức dậy sớm và không thể ngủ lại. Dù thời gian nằm trên giường khá lâu, người bệnh vẫn cảm thấy mệt mỏi, không được phục hồi năng lượng và ngày càng dễ căng thẳng, cáu gắt.

Rối loạn tâm lý

Mất ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ rối loạn cảm xúc và tâm lý, đặc biệt là lo âu và trầm cảm. Nếu không được cải thiện kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến các rối loạn thần kinh nghiêm trọng hơn, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tinh thần.

Xem thêm: Các triệu chứng mất ngủ kéo dài bạn không nên chủ quan

Nguyên nhân gây mất ngủ kéo dài 

Mất ngủ kéo dài có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm cả tác động tâm lý, thói quen sinh hoạt và các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Việc nhận diện đúng nguyên nhân là bước quan trọng giúp cải thiện giấc ngủ hiệu quả và bền vững.

• Áp lực tâm lý từ công việc và cuộc sống

Căng thẳng kéo dài là nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây rối loạn giấc ngủ. Nhịp sống hiện đại với guồng quay công việc dày đặc, áp lực tài chính, trách nhiệm gia đình và các mối quan hệ xã hội khiến não bộ luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ. Khi hệ thần kinh không được thư giãn, cơ thể khó đi vào giấc ngủ sâu, dẫn đến tình trạng trằn trọc, ngủ chập chờn. Tình trạng này thường gặp ở người trẻ và người trong độ tuổi lao động.

• Lạm dụng rượu bia và các chất kích thích

Sử dụng thường xuyên rượu bia, cà phê, trà đặc hoặc các sản phẩm chứa caffeine có thể làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Dù rượu có thể tạo cảm giác buồn ngủ ban đầu, nhưng lại làm giấc ngủ nông, dễ tỉnh giấc giữa đêm. Trong khi đó, caffeine khiến cơ thể tỉnh táo quá mức, kéo dài thời gian đi vào giấc ngủ và làm tăng nguy cơ mất ngủ nếu sử dụng vào buổi chiều hoặc tối.

• Môi trường sống và thói quen sinh hoạt không khoa học

Những thay đổi về nhịp sinh học như làm việc ca đêm, thường xuyên thức khuya, lệch múi giờ khi đi công tác hoặc du lịch có thể khiến đồng hồ sinh học của cơ thể bị rối loạn. Bên cạnh đó, môi trường ngủ không đảm bảo yên tĩnh, nhiều ánh sáng, tiếng ồn từ xe cộ, công trình xây dựng hoặc ô nhiễm không khí cũng làm giấc ngủ bị gián đoạn và kém chất lượng.

Thức khuya cũng là thói quen ảnh hưởng đến giấc ngủ

• Ảnh hưởng từ tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc điều trị bệnh như thuốc hạ huyết áp, corticoid, thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc kích thích thần kinh có thể gây rối loạn giấc ngủ nếu sử dụng trong thời gian dài hoặc không đúng chỉ định. Việc tự ý dùng thuốc hoặc lạm dụng thuốc cũng làm tăng nguy cơ mất ngủ kéo dài và khó kiểm soát.

• Các bệnh lý mạn tính và vấn đề sức khỏe nền

Nhiều bệnh lý mạn tính như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày, thực quản, đái tháo đường, tăng huyết áp, suy thận mạn hoặc phì đại tuyến tiền liệt có thể gây ra cảm giác đau, khó chịu, tiểu đêm nhiều lần, đặc biệt vào ban đêm. Những triệu chứng này khiến người bệnh khó ngủ, ngủ không sâu và dễ tỉnh giấc, từ đó dẫn đến mất ngủ kéo dài, thường gặp ở người trung niên và người cao tuổi.

Cần làm gì để điều trị mất ngủ kéo dài?

Mất ngủ kéo dài, đặc biệt ở người trẻ tuổi, không chỉ khiến cơ thể suy nhược mà còn làm giảm khả năng tập trung, hiệu suất làm việc và chất lượng cuộc sống. Để cải thiện tình trạng này, cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau, từ thay đổi lối sống, can thiệp tâm lý đến điều trị y khoa khi cần thiết.

1. Áp dụng liệu pháp hành vi nhận thức (CBT)

Bên cạnh thuốc, liệu pháp hành vi nhận thức (Cognitive Behavioral Therapy – CBT) được xem là một trong những phương pháp điều trị mất ngủ kéo dài an toàn và mang lại hiệu quả lâu dài. Liệu pháp này tập trung vào việc điều chỉnh suy nghĩ tiêu cực liên quan đến giấc ngủ và xây dựng thói quen ngủ lành mạnh.

CBT giúp người bệnh giảm lo âu, căng thẳng trước khi ngủ, đồng thời thay đổi những hành vi vô tình làm giấc ngủ trở nên kém chất lượng. Một số kỹ thuật thường được áp dụng trong CBT bao gồm:

• Điều chỉnh nhận thức: Ghi lại các suy nghĩ, lo lắng trước giờ ngủ để tránh việc não bộ “quá tải” khi nằm trên giường.
• Kiểm soát kích thích: Loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng giấc ngủ như ánh sáng mạnh, tiếng ồn, thiết bị điện tử.
• Giới hạn thời gian nằm trên giường: Không nằm trên giường quá lâu khi chưa buồn ngủ, hạn chế ngủ trưa để tăng nhu cầu ngủ vào ban đêm.
• Thư giãn chủ động: Áp dụng các bài tập thở, thiền, yoga giúp cơ thể và tinh thần thả lỏng.
• Ý định nghịch lý: Thay vì cố ép bản thân phải ngủ, người bệnh được hướng dẫn giữ trạng thái tỉnh táo nhẹ nhàng, từ đó giảm áp lực tâm lý và dễ đi vào giấc ngủ hơn.

2. Sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý

Việc cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi đóng vai trò rất quan trọng trong điều trị mất ngủ kéo dài. Khi khối lượng công việc quá tải, não bộ luôn trong trạng thái căng thẳng, khiến việc thư giãn trước giờ ngủ trở nên khó khăn.

Bạn nên chủ động phân chia công việc khoa học, tránh làm việc quá sức, đặc biệt là vào buổi tối. Dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực tinh thần mà còn tạo điều kiện cho cơ thể phục hồi và dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.

3. Giữ tinh thần thư thái

Tinh thần căng thẳng là kẻ thù lớn của giấc ngủ. Do đó, việc duy trì trạng thái tâm lý ổn định là yếu tố then chốt giúp cải thiện mất ngủ kéo dài. Bạn có thể lựa chọn các hoạt động giúp giải tỏa căng thẳng như đi bộ nhẹ nhàng, nghe nhạc, đọc sách, thiền, tập thể dục nhẹ hoặc tham gia các hoạt động giải trí lành mạnh.

Với những trường hợp mất ngủ mức độ nhẹ, chỉ cần điều chỉnh tinh thần và lối sống cũng có thể giúp giấc ngủ được cải thiện rõ rệt.

Điều trị bệnh mất ngủ kéo dài bằng cách ngồi thiền giữ tinh thần thư thái

4. Hạn chế rượu bia và các chất kích thích

Rượu bia, cà phê, trà đặc và các chất kích thích khác có thể làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh. Dù ban đầu có thể tạo cảm giác thư giãn hoặc buồn ngủ, nhưng về lâu dài, những chất này khiến giấc ngủ trở nên nông, dễ tỉnh giấc và khó duy trì.

Để hỗ trợ điều trị mất ngủ kéo dài, bạn nên hạn chế tối đa việc sử dụng các chất kích thích, đặc biệt là vào buổi chiều và buổi tối, giúp giấc ngủ diễn ra tự nhiên và sâu hơn.

5. Tăng cường vận động nhẹ nhàng

Các hình thức vận động nhẹ như yoga, thiền định hoặc bài tập giãn cơ mang lại nhiều lợi ích cho giấc ngủ. Chỉ cần dành khoảng 30–60 phút mỗi ngày để tập luyện, đặc biệt là vào buổi chiều hoặc tối sớm, bạn có thể giảm đáng kể căng thẳng, cải thiện tuần hoàn máu và giúp cơ thể dễ dàng thư giãn trước khi ngủ.

Tuy nhiên, cần tránh tập luyện cường độ cao sát giờ đi ngủ vì có thể khiến cơ thể hưng phấn và khó ngủ hơn.

6. Sử dụng thuốc điều trị khi cần thiết

Trong một số trường hợp mất ngủ kéo dài nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc để hỗ trợ giấc ngủ. Việc dùng thuốc cần được cân nhắc kỹ lưỡng vì có thể gây ra tác dụng phụ như buồn ngủ ban ngày, giảm trí nhớ hoặc lệ thuộc thuốc nếu dùng kéo dài.

Một số nhóm thuốc thường được sử dụng trong điều trị mất ngủ bao gồm thuốc hỗ trợ vào giấc, thuốc duy trì giấc ngủ hoặc hormone điều hòa nhịp sinh học. Việc lựa chọn và sử dụng thuốc cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý dùng.

Ngoài ra, nếu mất ngủ kéo dài bắt nguồn từ các bệnh lý nền như tăng huyết áp, trào ngược dạ dày, thực quản hoặc rối loạn tâm lý, việc điều trị triệt để nguyên nhân gốc rễ là yếu tố quan trọng giúp cải thiện giấc ngủ bền vững.

Xem thêm: Tác hại của mất ngủ kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe

Câu hỏi thường gặp 

1. Mất ngủ bao lâu thì được coi là mất ngủ kéo dài?

Y học định nghĩa mất ngủ kéo dài khi tình trạng này diễn ra ít nhất 3 đêm mỗi tuần và duy trì liên tục trong vòng 3 tháng trở lên. Nếu bạn mới chỉ bị vài ngày, đó có thể chỉ là mất ngủ cấp tính.

2. Triệu chứng mất ngủ kéo dài nào là nguy hiểm nhất?

Nguy hiểm nhất là tình trạng mất ngủ kèm theo ảo giác hoặc suy nghĩ tiêu cực cực đoan. Ngoài ra, triệu chứng ngưng thở khi ngủ (người bệnh tỉnh giấc vì khó thở) cũng cực kỳ nguy hiểm vì có nguy cơ gây đột tử.

3. Mất ngủ kéo dài có dẫn đến đột quỵ không?

Có. Các nghiên cứu chỉ ra rằng người bị mất ngủ mãn tính có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2-3 lần người bình thường. Nguyên nhân là do mất ngủ làm tăng huyết áp và gây áp lực lớn lên hệ thống mạch máu não.

4. Có nên tự ý mua thuốc an thần để điều trị mất ngủ lâu ngày không?

Tuyệt đối không. Việc tự ý dùng thuốc an thần có thể dẫn đến tình trạng nhờn thuốc, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng và gây tổn thương gan, thận. Bạn chỉ nên dùng thuốc theo đơn của bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

5. Triệu chứng mất ngủ kéo dài có tự khỏi không?

Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh lối sống. Tuy nhiên, nếu mất ngủ kéo dài nhiều tháng, khả năng tự khỏi rất thấp và cần can thiệp y tế.

Kết luận

Triệu chứng mất ngủ kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn tác động sâu sắc đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, hiểu rõ nguyên nhân và chủ động điều chỉnh lối sống sẽ giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài không cải thiện, đừng chủ quan mà hãy tìm đến sự tư vấn của chuyên gia y tế để bảo vệ sức khỏe lâu dài.