Trầm cảm nên ăn gì và không nên ăn gì để hỗ trợ điều trị hiệu quả

Trầm cảm nên ăn gì và bị trầm cảm không nên ăn gì? Người trầm cảm nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin nhóm B, rau xanh và hạn chế đường, rượu bia, đồ ăn chế biến sẵn để hỗ trợ cải thiện tâm trạng và hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, ăn uống đúng cách không chỉ là ăn gì, kiêng gì mà còn cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, phù hợp với tình trạng tâm lý và thể trạng mỗi người. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của dinh dưỡng, lựa chọn thực phẩm nên và không nên ăn, từ đó hỗ trợ quá trình điều trị trầm cảm hiệu quả hơn.

Vai trò của dinh dưỡng đối với người bị trầm cảm

Dinh dưỡng không chỉ cung cấp năng lượng cho cơ thể mà còn là yếu tố nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ thần kinh và não bộ. Đối với người trầm cảm, ăn uống đúng cách có thể hỗ trợ quá trình điều trị theo nhiều cơ chế khác nhau.
Trước hết, não bộ cần một lượng lớn dưỡng chất để sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và norepinephrine – những chất có vai trò điều hòa cảm xúc, giấc ngủ và động lực sống. Khi chế độ ăn thiếu hụt các vi chất cần thiết, quá trình này sẽ bị rối loạn, từ đó làm nặng thêm triệu chứng trầm cảm.
Ngoài ra, dinh dưỡng còn tác động đến trục não – ruột (gut–brain axis). Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh giúp cải thiện phản ứng viêm, ổn định tâm trạng và giảm lo âu. Ngược lại, ăn uống nhiều thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh luyện sẽ làm tăng viêm mạn tính.
Vì vậy, hiểu rõ trầm cảm nên ăn gì không nên ăn gì là bước quan trọng giúp người bệnh chủ động hỗ trợ điều trị, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc và cải thiện sức khỏe tổng thể.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh và não bộ 

Trầm cảm nên ăn gì để cải thiện tâm trạng?

Trong quá trình điều trị trầm cảm, bên cạnh thuốc và liệu pháp tâm lý, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thực tế, nhiều người bị trầm cảm thường rơi vào tình trạng chán ăn, bỏ bữa, khiến cơ thể thiếu hụt dưỡng chất và làm các triệu chứng tâm lý trở nên nghiêm trọng hơn. Vì vậy, việc xây dựng thực đơn phù hợp không chỉ giúp cải thiện sức khỏe thể chất mà còn hỗ trợ ổn định cảm xúc, tăng cường chức năng não bộ. Vậy người bị trầm cảm nên ăn gì? Dưới đây là những nhóm thực phẩm được các chuyên gia khuyến nghị.

• Thực phẩm giàu omega-3

Omega-3 là dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của não và hệ thần kinh. Các nghiên cứu cho thấy DHA và EPA có khả năng cải thiện dẫn truyền thần kinh, hỗ trợ cân bằng cảm xúc và giảm triệu chứng trầm cảm. Người bệnh nên bổ sung các thực phẩm giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi, hải sản, các loại rau xanh đậm hoặc hạt giàu dầu tự nhiên.

• Áp dụng chế độ ăn Địa Trung Hải

Khi băn khoăn trầm cảm nên ăn gì để tốt cho tinh thần, nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích chế độ ăn Địa Trung Hải. Chế độ ăn này ưu tiên chất béo lành mạnh, tăng cường cá, rau củ, các loại hạt và hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn. Những thực phẩm phổ biến gồm dầu ô liu, quả bơ, cá hồi, hạt óc chó, hạnh nhân, hạt lanh… giúp nuôi dưỡng não bộ và giảm viêm.

• Rau củ quả tươi

Rau củ quả là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa dồi dào, giúp bảo vệ tế bào thần kinh và tăng sức đề kháng cho cơ thể. Người bị trầm cảm nên bổ sung đa dạng các loại rau củ trong khẩu phần ăn hằng ngày như bông cải xanh, rau bina, cà chua, ớt chuông, đậu trắng, trái bơ… để cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ ổn định tâm trạng.

• Ngũ cốc nguyên hạt

Ngũ cốc nguyên hạt chứa nhiều chất xơ, vitamin nhóm B, protein cùng các khoáng chất quan trọng như sắt, magie – những vi chất cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh. Việc sử dụng bánh mì nguyên cám, bánh mì đen, gạo lứt hoặc yến mạch trong bữa ăn hằng ngày giúp duy trì năng lượng ổn định và hạn chế cảm giác mệt mỏi, uể oải ở người trầm cảm.

• Chuối

Chuối là loại trái cây dễ ăn, giàu dưỡng chất và đặc biệt có hàm lượng vitamin B6 cao. Vitamin này tham gia vào quá trình tổng hợp serotonin – hormone hạnh phúc giúp cải thiện tâm trạng và giảm cảm giác buồn chán. Vì vậy, chuối là lựa chọn đơn giản nhưng rất hữu ích cho người đang điều trị trầm cảm.

• Các loại đậu

Đậu và các sản phẩm từ đậu cung cấp nguồn axit béo, protein thực vật cùng nhiều vitamin, khoáng chất tự nhiên. Việc bổ sung các loại đậu như đậu nành, đậu đen, đậu lăng… giúp ổn định đường huyết, hạn chế tình trạng mệt mỏi, cáu gắt, đây là những yếu tố có thể làm triệu chứng trầm cảm trở nên trầm trọng hơn.

Trầm cảm nên ăn gì? Ăn các thực phẩm giàu omega, ngũ cốc, rau củ quả

Bị trầm cảm không nên ăn gì?

Bên cạnh việc tìm hiểu trầm cảm nên ăn gì, người bệnh cũng cần đặc biệt lưu ý đến những thực phẩm và đồ uống có thể làm rối loạn cảm xúc, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh. Việc duy trì thói quen ăn uống không phù hợp có thể khiến quá trình điều trị kéo dài, thậm chí làm các triệu chứng trầm cảm trở nên nghiêm trọng hơn. Dưới đây là những nhóm thực phẩm người bị trầm cảm nên hạn chế hoặc tránh sử dụng.

• Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường

Thực phẩm nhiều đường tinh luyện có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm đột ngột, gây cảm giác mệt mỏi, cáu gắt và uể oải. Với người trầm cảm, tình trạng này dễ làm tâm trạng thất thường và khó kiểm soát cảm xúc. Ngoài ra, tiêu thụ quá nhiều đường còn làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa, tiểu đường và các bệnh tim mạch.

• Tránh lạm dụng cà phê và đồ uống chứa caffeine

Caffeine có thể mang lại cảm giác tỉnh táo tức thời, nhưng về lâu dài lại khiến hệ thần kinh bị kích thích quá mức. Điều này dễ dẫn đến lo âu, bồn chồn, tim đập nhanh và đặc biệt là rối loạn giấc ngủ. Việc mất ngủ kéo dài sẽ làm giảm hiệu quả điều trị trầm cảm và khiến các triệu chứng như buồn bã, mệt mỏi, chán nản trở nên trầm trọng hơn.

• Không sử dụng đồ uống có cồn

Rượu bia và các thức uống chứa cồn có tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, làm rối loạn cảm xúc và suy giảm khả năng kiểm soát hành vi. Đối với bệnh nhân trầm cảm, đồ uống có cồn không giúp giải tỏa căng thẳng như nhiều người lầm tưởng mà ngược lại còn làm tăng nguy cơ trầm cảm nặng, tái phát bệnh và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tổng thể.

Người bệnh trầm cảm nên hạn chế ăn đồ ngọt và đồ uống chứa nhiều đường

Người bị trầm cảm nên xây dựng chế độ ăn như thế nào?

Việc biết bị trầm cảm không nên ăn gì, trầm cảm nên ăn gì là chưa đủ, người bệnh cần xây dựng một chế độ ăn khoa học, phù hợp với thể trạng và tình trạng tâm lý.
Trước hết, nên duy trì bữa ăn đều đặn, không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng. Việc bỏ bữa khiến đường huyết giảm, dễ gây mệt mỏi và tâm trạng tiêu cực.
Thứ hai, ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến, kết hợp cân đối giữa tinh bột, đạm, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất. Không nên kiêng khem quá mức vì có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng.
Thứ ba, uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế đồ uống có đường và chất kích thích. Nước giúp cơ thể đào thải độc tố và hỗ trợ hoạt động của não bộ.
Cuối cùng, nếu người bệnh đang sử dụng thuốc chống trầm cảm, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp, tránh tương tác bất lợi giữa thực phẩm và thuốc.

Lưu ý quan trọng trong chế độ ăn người trầm cảm

Chế độ ăn chỉ mang tính hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn thuốc và trị liệu tâm lý. Người bệnh không nên tự ý ngừng điều trị y khoa chỉ vì cảm thấy ăn uống cải thiện hơn.
Ngoài ra, mỗi người có thể trạng và mức độ trầm cảm khác nhau, do đó không nên áp dụng máy móc một chế độ ăn cho tất cả. Việc lắng nghe cơ thể và điều chỉnh linh hoạt là rất quan trọng.
Bên cạnh dinh dưỡng, người trầm cảm cũng nên kết hợp vận động nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc, duy trì kết nối xã hội và tham gia trị liệu tâm lý để đạt hiệu quả điều trị toàn diện.

Xem thêm: 

Cách điều trị trầm cảm giúp cải thiện chất lượng sống

Cách chẩn đoán trầm cảm sớm giúp điều trị hiệu quả

Kết luận

Hiểu rõ trầm cảm nên ăn gì, bị trầm cảm không nên ăn gì, là bước quan trọng giúp người bệnh chủ động hỗ trợ quá trình điều trị và cải thiện chất lượng sống. Một chế độ ăn khoa học, lành mạnh có thể góp phần ổn định tâm trạng, giảm triệu chứng và nâng cao hiệu quả điều trị trầm cảm. Tuy nhiên, dinh dưỡng chỉ là yếu tố hỗ trợ, người bệnh vẫn cần tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ và chuyên gia tâm lý để đạt kết quả bền vững lâu dài.