Điều trị bệnh động kinh ở trẻ em thế nào? Phụ huynh cần làm gì ngay?

Điều trị bệnh động kinh ở trẻ em là mối quan tâm hàng đầu của nhiều bậc phụ huynh khi con không may mắc phải căn bệnh này. Thực tế, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách, phần lớn trẻ có thể kiểm soát cơn động kinh hiệu quả, phát triển gần như bình thường. Vậy cha mẹ cần hiểu gì, làm gì ngay và đồng hành cùng con ra sao? Bài viết dưới đây, Thuốc Hướng Thần sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện về bệnh động kinh ở trẻ. 

Cách chẩn đoán bệnh động kinh ở trẻ em

Để xây dựng hướng điều trị bệnh động kinh ở trẻ em hiệu quả, việc chẩn đoán chính xác ngay từ đầu là bước cực kỳ quan trọng. Bác sĩ thường kết hợp nhiều xét nghiệm và tiêu chí lâm sàng nhằm xác định đúng loại động kinh và nguyên nhân gây bệnh.

Các xét nghiệm cần thiết gồm:

• Xét nghiệm máu tổng quát: Giúp đánh giá tình trạng sức khỏe chung của trẻ, bao gồm công thức máu, chức năng gan, đường huyết, điện giải và nồng độ canxi. Những chỉ số này có thể gợi ý nguyên nhân gây co giật hoặc các rối loạn chuyển hóa liên quan.
• Chụp cộng hưởng từ não (MRI): Phương pháp hình ảnh hiện đại giúp phát hiện các bất thường cấu trúc trong não như u não, dị dạng mạch máu hoặc tổn thương thần kinh. Đây là cơ sở quan trọng để định hướng điều trị bệnh động kinh ở trẻ em theo nguyên nhân.
• Điện não đồ (EEG): Ghi lại hoạt động điện của não, từ đó phát hiện các sóng bất thường đặc trưng cho từng thể động kinh. Kết quả EEG đóng vai trò then chốt trong việc xác định loại cơn và theo dõi hiệu quả điều trị.

Chẩn đoán bệnh động kinh ở trẻ em với phương pháp điện não đồ

Tiêu chí nhận diện bệnh động kinh ở trẻ nhỏ

Bên cạnh các xét nghiệm, bác sĩ còn dựa vào biểu hiện lâm sàng để đưa ra chẩn đoán. Một số dấu hiệu điển hình bao gồm:

• Cơn co giật có tính lặp lại: Các cơn thường xảy ra ngắn, có tính chất tương tự nhau và xuất hiện nhiều lần theo chu kỳ.
• Thay đổi ý thức trong cơn: Trẻ có thể mất hoặc giảm nhận thức tạm thời (trừ một số cơn cục bộ đơn giản).
• Biểu hiện rối loạn thần kinh: Có thể gặp các bất thường về vận động (co cứng, giật), cảm giác hoặc hành vi trong lúc lên cơn.
• Hồi phục nhanh sau cơn: Sau khi kết thúc, trẻ thường trở lại trạng thái bình thường trong thời gian ngắn.
• Bằng chứng từ điện não đồ: Xuất hiện các sóng kịch phát đặc trưng, giúp củng cố chẩn đoán và hỗ trợ lựa chọn phương án điều trị bệnh động kinh ở trẻ em phù hợp.

Phương pháp điều trị bệnh động kinh ở trẻ em hiện nay

Điều trị bệnh động kinh ở trẻ em là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì của gia đình và sự theo dõi sát sao từ bác sĩ. Tùy từng nguyên nhân và mức độ bệnh, việc điều trị thường kết hợp giữa dùng thuốc, phục hồi chức năng và can thiệp sớm để kiểm soát cơn co giật cũng như hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.

1. Phục hồi chức năng trong điều trị

Nguyên tắc chung:

• Cần can thiệp càng sớm càng tốt ngay sau khi trẻ được chẩn đoán, kết hợp thuốc kháng động kinh với các chương trình phục hồi chức năng và giáo dục phù hợp lứa tuổi.
• Trẻ nên được đánh giá định kỳ (khoảng 6 tháng/lần) về vận động, ngôn ngữ, nhận thức và kỹ năng xã hội tại các cơ sở chuyên khoa. Điều này giúp điều chỉnh kế hoạch điều trị bệnh động kinh ở trẻ em kịp thời và hiệu quả hơn.

Mục tiêu can thiệp:

• Tăng cường khả năng vận động, đặc biệt là sự linh hoạt của đôi tay.
• Phát triển kỹ năng tự chăm sóc và sinh hoạt hàng ngày.
• Cải thiện khả năng giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ.
• Hỗ trợ phát triển trí tuệ và khả năng học tập của trẻ.

2. Các biện pháp can thiệp sớm

Việc can thiệp toàn diện đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh động kinh ở trẻ em, bao gồm:

• Y tế: Kiểm soát và xử trí kịp thời các cơn co giật, sử dụng thuốc kháng động kinh theo chỉ định.
• Vận động: Áp dụng các kỹ thuật vật lý trị liệu như xoa bóp, tập lẫy, ngồi, bò, đứng và đi để hỗ trợ phát triển thể chất.
• Hoạt động trị liệu: Rèn luyện kỹ năng sử dụng bàn tay và các hoạt động sinh hoạt cơ bản.
• Ngôn ngữ trị liệu: Thúc đẩy khả năng giao tiếp sớm, giúp trẻ hiểu và diễn đạt ngôn ngữ tốt hơn.

3. Cách xử trí khi trẻ lên cơn động kinh

Khi trẻ xuất hiện cơn co giật, phụ huynh cần bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sau:

• Đưa trẻ đến vị trí an toàn, tránh các vật sắc nhọn hoặc nguy hiểm.
• Đặt trẻ nằm nghiêng để hạn chế nguy cơ hít phải đờm dãi.
• Nới lỏng quần áo, đặc biệt vùng cổ và ngực để trẻ dễ thở.
• Không cố gắng ghì giữ tay chân khi trẻ đang co giật.
• Dọn dẹp các vật dụng xung quanh để tránh gây chấn thương.
• Giữ không gian thoáng, hạn chế tụ tập đông người.
• Sau cơn, để trẻ nghỉ ngơi tự nhiên; chỉ dùng thuốc khi có chỉ định từ bác sĩ trong kế hoạch điều trị bệnh động kinh ở trẻ em.

4. Sử dụng thuốc kháng động kinh

Việc dùng thuốc cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định ngay khi xác định bệnh.

• Liều lượng và thời gian sử dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt, không tự ý thay đổi.
• Tuyệt đối không tự ngưng thuốc khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ, vì có thể làm cơn động kinh tái phát nặng hơn.
• Trẻ cần được tái khám định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa thần kinh hoặc tâm thần nhi để theo dõi tiến triển và điều chỉnh phác đồ điều trị bệnh động kinh ở trẻ em khi cần thiết.

Có thể sử dụng thuốc để điều trị bệnh động kinh ở trẻ em 

Những trở ngại trẻ em mắc động kinh có thể trải qua

Ở những trường hợp nặng, đặc biệt khi cơn co giật chưa được kiểm soát tốt bằng thuốc, trẻ có nguy cơ chậm phát triển trí tuệ và gặp nhiều trở ngại trong cuộc sống. Vì vậy, việc điều trị bệnh động kinh ở trẻ em không chỉ nhằm kiểm soát cơn mà còn giúp hạn chế tối đa các ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ.

Khó khăn trong sinh hoạt cá nhân:

• Trẻ có thể gặp rối loạn giấc ngủ, ngủ không sâu hoặc dễ bị gián đoạn.
• Việc tự chăm sóc bản thân như ăn uống, vệ sinh cá nhân hay sinh hoạt hằng ngày trở nên khó khăn hơn so với trẻ cùng độ tuổi.
• Nguy cơ tai nạn tăng cao nếu cơn động kinh xuất hiện bất ngờ khi trẻ đang di chuyển, đặc biệt ở nơi đông người hoặc khi tham gia giao thông.

Trở ngại trong học tập:

• Một số trẻ vẫn phát triển trí tuệ bình thường, tuy nhiên không ít trường hợp gặp khó khăn trong việc học đọc, viết và làm toán.
• Khả năng tiếp thu kiến thức có thể chậm hơn, ảnh hưởng đến kết quả học tập và sự tự tin của trẻ.
• Đây là lý do việc điều trị bệnh động kinh ở trẻ em cần kết hợp với hỗ trợ giáo dục phù hợp.

Vấn đề vận động và cảm giác:

• Trẻ có thể chậm đạt các mốc phát triển vận động như lẫy, bò, đi.
• Khả năng phối hợp động tác không linh hoạt, dễ vụng về khi thực hiện các hoạt động thường ngày.
• Một số trẻ còn gặp vấn đề về thị giác như lác mắt, sụp mí hoặc rung giật nhãn cầu.

Hạn chế về nhận thức:

• Trẻ dễ mất tập trung, khó duy trì sự chú ý trong thời gian dài.
• Trí nhớ và khả năng tiếp nhận thông tin có thể suy giảm.
• Khả năng giải quyết vấn đề và định hướng trong không gian, thời gian còn hạn chế.
• Việc điều trị bệnh động kinh ở trẻ em sớm sẽ giúp cải thiện phần nào những khó khăn này.

Ảnh hưởng tâm lý – xã hội:

• Một số trẻ có hành vi tự kích thích như đập đầu, lăn ra sàn hoặc phản ứng quá mức.
• Khó kiểm soát hành vi, dễ bốc đồng hoặc thay đổi cảm xúc.
• Gặp trở ngại trong giao tiếp và hòa nhập với bạn bè, dễ bị cô lập nếu không được hỗ trợ kịp thời.

Phụ huynh cần làm gì ngay khi trẻ lên cơn động kinh?

Xử trí đúng cách trong cơn co giật có thể giúp bảo vệ tính mạng và giảm biến chứng cho trẻ.

Đảm bảo an toàn: Đưa trẻ ra khỏi nơi nguy hiểm, đặt trẻ nằm xuống sàn phẳng, mềm (tránh xa góc nhọn, nước, lửa).
Đặt tư thế nghiêng: Cho trẻ nằm nghiêng sang một bên (tư thế an toàn) để đờm dãi, thức ăn chảy ra ngoài, tránh nuốt phải đờm gây sặc hoặc tắc đường thở.
Bảo vệ đầu: Lót gối, quần áo hoặc vật mềm dưới đầu trẻ để tránh tổn thương.
Nới lỏng quần áo: Nới lỏng cổ áo, thắt lưng, bỏ kính (nếu có) để trẻ dễ thở.
Theo dõi thời gian: Ghi lại thời gian bắt đầu và kết thúc cơn co giật.
Tuyệt đối không:

• Không kìm giữ, đè chặt tay chân trẻ khi đang co giật.
• Không cố nhét bất cứ thứ gì (thìa, khăn, ngón tay) vào miệng trẻ vì có thể gây gãy răng hoặc tắc thở.
• Không cho trẻ ăn uống gì cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn.

Khi trẻ lên cơn động kinh phụ huynh cần nắm rõ cách xử lý đúng cách 

Chăm sóc và đồng hành cùng trẻ điều trị động kinh tại nhà

Môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị bệnh động kinh ở trẻ em. Sự thấu hiểu và chăm sóc đúng cách giúp trẻ cảm thấy an toàn và tự tin hơn.

• Thiết lập thói quen dùng thuốc kỷ luật

Tạo lời nhắc để trẻ uống thuốc đúng giờ mỗi ngày. Sự ổn định của nồng độ thuốc trong máu là chìa khóa để ngăn chặn cơn co giật tái phát.

• Đảm bảo giấc ngủ đầy đủ

Thiếu ngủ là một trong những yếu tố kích thích cơn co giật mạnh mẽ nhất ở trẻ em. Hãy đảm bảo trẻ có lịch sinh hoạt khoa học, đi ngủ đúng giờ.

• Chế độ dinh dưỡng cân bằng

Tránh các chất kích thích như caffeine (có trong trà, cà phê, nước tăng lực). Khuyến khích trẻ ăn nhiều rau xanh và trái cây.

• Giao tiếp với nhà trường

Phụ huynh cần trao đổi với giáo viên về tình trạng bệnh của con, cách xử lý khi con lên cơn tại lớp để trẻ nhận được sự hỗ trợ kịp thời và tránh bị kỳ thị.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Trong quá trình điều trị bệnh động kinh ở trẻ em, có những dấu hiệu cảnh báo mà phụ huynh không được chủ quan. Hãy liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất nếu:

• Cơn co giật kéo dài hơn 5 phút (Trạng thái động kinh nguy hiểm).
• Trẻ gặp khó khăn về hô hấp hoặc môi tím tái sau cơn.
• Trẻ gặp cơn co giật thứ hai ngay sau cơn thứ nhất mà chưa kịp tỉnh lại.
• Trẻ bị chấn thương trong lúc co giật (ngã, đập đầu).
• Tính chất cơn co giật thay đổi so với bình thường.

Xem thêm: 

Bệnh động kinh ở trẻ em: Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sớm
Phác đồ điều trị động kinh hiệu quả đang được áp dụng
Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không? Có tái phát không?
Trẻ em bị co giật nhưng không sốt do đâu? Cách xử trí

Câu hỏi thường gặp 

1. Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Rất nhiều trường hợp trẻ em mắc động kinh có thể khỏi hoàn toàn. Khoảng 60-70% trẻ sẽ hết cơn co giật sau một thời gian dùng thuốc và có thể ngừng thuốc dưới sự giám sát của bác sĩ mà không bị tái phát.

2. Trẻ bị động kinh có cần uống thuốc suốt đời không?

Không nhất thiết. Nếu trẻ không còn cơn co giật trong vòng 2-3 năm liên tục, bác sĩ sẽ xem xét việc giảm liều dần dần và tiến tới ngừng thuốc hẳn. Tuy nhiên, một số hội chứng động kinh do di truyền hoặc tổn thương não nặng có thể cần điều trị lâu dài hơn.

3. Có nên nhét vật vào miệng trẻ khi co giật không?

Tuyệt đối không. Đây là quan niệm sai lầm cực kỳ nguy hiểm. Việc nhét vật cứng, khăn hay ngón tay vào miệng trẻ có thể gây gãy răng, tổn thương hàm hoặc làm dị vật rơi vào đường thở gây ngạt thở. Trẻ rất hiếm khi cắn vào lưỡi đến mức nguy hiểm trong cơn động kinh.

4. Động kinh ở trẻ em có ảnh hưởng đến trí tuệ không?

Đa số trẻ bị động kinh vẫn có trí tuệ bình thường và có thể đi học, thành đạt. Tuy nhiên, nếu cơn co giật xảy ra quá dày đặc và không được kiểm soát tốt, hoặc nguyên nhân động kinh do tổn thương não rộng, trẻ có thể gặp khó khăn trong việc tiếp thu và ghi nhớ.

Kết luận

Điều trị bệnh động kinh ở trẻ em là một hành trình dài cần sự thấu hiểu, yêu thương và kiên trì từ phía phụ huynh. Bằng cách tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, nắm vững kỹ năng sơ cứu và tạo ra một môi trường sống lành mạnh, trẻ hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh và sống khỏe mạnh.  Nếu bạn nghi ngờ con có dấu hiệu động kinh, đừng chần chừ, hãy đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt để có hướng điều trị phù hợp.

Để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích về bệnh động kinh và cách cải thiện động kinh, bạn có thể theo dõi Fanpage Thuochuongthan để tìm hiểu thêm.