Ngất xỉu co giật do đâu? Cách nhận biết và điều trị hiệu quả

Ngất xỉu co giật có thể xảy ra do cơn động kinh, giảm đột ngột lượng máu lên não, rối loạn nhịp tim, hạ đường huyết hoặc một số bệnh lý thần kinh. Đây không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của động kinh, vì một số trường hợp ngất cũng có thể gây giật cơ trong thời gian ngắn. Việc nhận biết đúng nguyên nhân, xử trí an toàn và đi khám kịp thời giúp hạn chế nguy cơ chấn thương cũng như phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn. Hãy cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu chi tiết qua bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn.

Ngất xỉu co giật là tình trạng gì?

Ngất xỉu co giật là tình trạng một người đột ngột mất ý thức, ngã xuống hoặc không thể duy trì tư thế, đồng thời xuất hiện các biểu hiện như cứng người, run giật tay chân, co giật cơ hoặc giật từng cơn. Tuy nhiên, cụm từ này có thể dùng để mô tả nhiều tình trạng khác nhau, trong đó phổ biến là cơn co giật do bất thường hoạt động điện của não hoặc ngất có kèm cử động co giật.

Vì biểu hiện bên ngoài có thể khá giống nhau nên không nên chỉ dựa vào việc người bệnh có run giật hay không để kết luận là động kinh. Cần xem xét hoàn cảnh xảy ra, dấu hiệu báo trước, thời gian mất ý thức, đặc điểm cử động và tình trạng sau cơn.

Ngất xỉu co giật là tình trạng người đột ngột mất ý thức, co giật cơ 

Nguyên nhân ngất xỉu co giật phổ biến hiện nay

Ngất xỉu co giật có thể xảy ra khi hoạt động của não, hệ thần kinh hoặc quá trình cung cấp máu và năng lượng cho cơ thể bị rối loạn. Người bệnh có thể đột ngột mất ý thức, ngã xuống, tay chân co cứng hoặc giật liên tục. Một số trường hợp chỉ xuất hiện vài cử động giật ngắn, trong khi những trường hợp khác có thể đi kèm lú lẫn, mệt lả hoặc mất khả năng nhận biết sau cơn.

Tình trạng này không phải lúc nào cũng liên quan đến động kinh. Nhiều vấn đề sức khỏe khác, từ rối loạn đường huyết, mất nước đến tổn thương não, cũng có thể gây ra các biểu hiện tương tự. Dưới đây là 5 nguyên nhân phổ biến cần lưu ý.

1. Động kinh

Động kinh là một trong những nguyên nhân thường gặp gây ra các cơn co giật tái diễn. Bệnh xảy ra khi hoạt động điện trong não trở nên bất thường, khiến người bệnh có thể mất ý thức, co cứng cơ, giật tay chân hoặc có những hành vi và cảm giác bất thường trong thời gian ngắn.

Mỗi người có thể gặp biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào vùng não bị ảnh hưởng. Một số người chỉ thoáng mất nhận thức hoặc nhìn chằm chằm, trong khi người khác có thể ngã xuống và co giật toàn thân. Sau cơn, người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, buồn ngủ hoặc không nhớ rõ những gì vừa xảy ra.

Việc điều trị động kinh thường dựa vào loại cơn, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của từng người. Thuốc chống động kinh có thể giúp kiểm soát cơn hiệu quả nếu được sử dụng đúng chỉ định và duy trì đều đặn.

2. Khối u não

Khối u phát triển trong não có thể làm thay đổi hoặc gây rối loạn hoạt động của các tế bào thần kinh. Khi khối u chèn ép hay kích thích một số vùng não, người bệnh có thể xuất hiện cơn co giật, thậm chí ngất xỉu đột ngột.

Cả u não lành tính và ác tính đều có khả năng ảnh hưởng đến chức năng thần kinh, đặc biệt khi khối u có kích thước lớn hoặc nằm ở vị trí quan trọng. Ngoài co giật, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như đau đầu kéo dài, buồn nôn, giảm thị lực, mất thăng bằng, yếu tay chân hoặc thay đổi trí nhớ và hành vi.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp co giật đều do u não. Người bệnh cần được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phù hợp để xác định nguyên nhân chính xác.

3. Chấn thương sọ não

Va đập mạnh vào vùng đầu do tai nạn giao thông, té ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao có thể gây tổn thương não với nhiều mức độ khác nhau. Trong một số trường hợp, tổn thương có thể làm xuất hiện cơn co giật ngay sau tai nạn hoặc xảy ra sau một khoảng thời gian.

Người bị chấn thương sọ não có thể kèm theo đau đầu dữ dội, nôn, buồn ngủ bất thường, lú lẫn, mất trí nhớ hoặc mất ý thức. Nếu tình trạng ngất xỉu co giật xuất hiện sau khi bị va đập vùng đầu, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương nghiêm trọng và cần được cấp cứu sớm.

Không nên tự ý cho người bệnh dùng thuốc hoặc di chuyển mạnh khi chưa đánh giá được mức độ chấn thương. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện xuất huyết não và hạn chế biến chứng.

Chấn thương sọ não cũng là nguyên nhân gây ngất xỉu co giật 

4. Mất nước và rối loạn điện giải

Nước đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì tuần hoàn máu, ổn định huyết áp và hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh. Khi cơ thể mất quá nhiều nước do sốt cao, tiêu chảy, nôn ói, đổ mồ hôi nhiều hoặc không bổ sung đủ nước, thể tích tuần hoàn có thể giảm, làm lượng máu lên não tạm thời không đáp ứng nhu cầu.

Người bị mất nước thường cảm thấy khát, khô miệng, mệt mỏi, chóng mặt, choáng váng hoặc ngất. Nếu mất nước nghiêm trọng kèm theo rối loạn các chất điện giải như natri, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của não và làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn co giật.

Do đó, cần bổ sung đủ nước hằng ngày và bù nước, điện giải phù hợp khi cơ thể mất nhiều dịch. Với trường hợp mất nước nặng, người bệnh cần được đánh giá và điều trị tại cơ sở y tế thay vì chỉ tự uống nước tại nhà.

5. Hạ đường huyết

Hạ đường huyết xảy ra khi lượng glucose trong máu giảm xuống mức thấp, khiến não không nhận đủ năng lượng để hoạt động bình thường. Tình trạng này thường gặp ở người mắc đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc một số loại thuốc hạ đường huyết, nhưng cũng có thể xảy ra ở người nhịn ăn kéo dài, vận động quá sức hoặc mắc một số bệnh lý khác.

Các triệu chứng ban đầu có thể gồm run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, hồi hộp, hoa mắt hoặc khó tập trung. Khi đường huyết tiếp tục giảm, người bệnh có thể trở nên lú lẫn, mất ý thức và xuất hiện co giật. Nếu không được xử trí kịp thời, hạ đường huyết nghiêm trọng có thể dẫn đến hôn mê và đe dọa tính mạng.

Người bệnh đái tháo đường nên dùng thuốc đúng hướng dẫn, ăn uống đúng bữa và theo dõi đường huyết theo chỉ định. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hạ đường huyết, cần xử trí sớm và tìm kiếm hỗ trợ y tế nếu người bệnh không tỉnh táo hoặc không thể ăn, uống an toàn.

Dấu hiệu nhận biết ngất xỉu co giật

Ngất xỉu co giật có thể xảy ra khi hoạt động của não bị ảnh hưởng do giảm tưới máu não, rối loạn điện não hoặc một số vấn đề sức khỏe khác. Hai tình trạng này có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc đồng thời, khiến người bệnh đột ngột mất ý thức và có các cử động bất thường. Việc nhận biết sớm các biểu hiện cảnh báo giúp người xung quanh chủ động xử trí đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi cần thiết.

Trước khi ngất, người bệnh thường xuất hiện cảm giác choáng váng, hoa mắt, chóng mặt hoặc nhìn mờ. Một số người có thể cảm thấy tai ù, cơ thể yếu dần, mất thăng bằng, buồn nôn hoặc có cảm giác sắp ngã. Da có thể trở nên nhợt nhạt, lạnh và tiết nhiều mồ hôi. Những dấu hiệu này đôi khi chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn trước khi người bệnh mất ý thức.

Khi cơn co giật xảy ra, cơ thể có thể đột ngột co cứng, sau đó xuất hiện các cử động giật nhịp nhàng hoặc không kiểm soát ở tay, chân. Người bệnh có thể ngã xuống, không đáp ứng khi được gọi, mắt nhìn cố định hoặc đảo lên trên. Một số trường hợp có biểu hiện nghiến răng, chảy nước bọt, thở bất thường, tím môi hoặc cắn vào lưỡi.

Thời gian mất ý thức có thể chỉ kéo dài vài giây nhưng cũng có thể lâu hơn, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra cơn. Sau khi tỉnh lại, người bệnh thường cảm thấy mệt lả, đau đầu, buồn ngủ, lú lẫn hoặc không nhớ rõ sự việc vừa xảy ra. Đây là biểu hiện thường gặp sau một số cơn co giật và có thể cần thời gian để người bệnh hồi phục hoàn toàn.

Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp ngất đều là động kinh, đồng thời các cử động giật ngắn cũng có thể xuất hiện trong một số cơn ngất. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để tự xác định nguyên nhân. Nếu tình trạng ngất xỉu co giật xảy ra lần đầu, tái diễn nhiều lần, kéo dài bất thường hoặc người bệnh không tỉnh lại, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá kịp thời.

Điều trị và phòng ngừa ngất xỉu co giật như thế nào?

Điều trị ngất xỉu co giật cần dựa trên nguyên nhân cụ thể, bởi mỗi trường hợp có thể liên quan đến rối loạn đường huyết, bệnh lý thần kinh, tổn thương não, vấn đề tim mạch hoặc nhiều yếu tố khác. Người bệnh không nên tự dùng thuốc chống co giật khi chưa được chẩn đoán. Sau khi thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, điện não đồ, chẩn đoán hình ảnh hoặc các phương pháp kiểm tra phù hợp để xác định nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị.

Bên cạnh điều trị nguyên nhân, người bệnh cần duy trì lối sống khoa học, dùng thuốc đúng hướng dẫn và hạn chế các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tái phát cơn.

1. Ngất xỉu co giật do động kinh

Với người mắc động kinh, thuốc chống động kinh thường là phương pháp điều trị chính nhằm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn. Loại thuốc, liều dùng và thời gian điều trị được lựa chọn dựa trên dạng động kinh, độ tuổi, nguyên nhân gây bệnh và khả năng đáp ứng của từng người.

Người bệnh cần uống thuốc đều đặn, đúng liều và tái khám theo lịch hẹn. Không nên tự ý ngừng thuốc, đổi thuốc hoặc giảm liều ngay cả khi đã lâu không xuất hiện cơn, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ tái phát hoặc gây ra cơn kéo dài. Thời gian điều trị không giống nhau ở mọi người và cần được bác sĩ đánh giá định kỳ trước khi cân nhắc điều chỉnh phác đồ.

Bên cạnh việc dùng thuốc, người bệnh nên ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya, tránh sử dụng rượu bia và nhận biết các yếu tố có thể kích hoạt cơn. Việc duy trì sinh hoạt điều độ, kiểm soát căng thẳng và tuân thủ điều trị có thể góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Có thể dùng thuốc để điều trị ngất xỉu co giật do động kinh 

2. Ngất xỉu co giật liên quan đến hạ đường huyết

Hạ đường huyết có thể khiến não thiếu nguồn năng lượng cần thiết, từ đó gây run rẩy, vã mồ hôi, hoa mắt, lú lẫn, mất ý thức và co giật trong những trường hợp nghiêm trọng. Hướng xử trí phụ thuộc vào mức độ giảm đường huyết và tình trạng tỉnh táo của người bệnh.

Để phòng ngừa tình trạng này, người có nguy cơ hạ đường huyết nên ăn đúng bữa, tránh nhịn ăn kéo dài và tuân thủ kế hoạch dinh dưỡng phù hợp. Người đang điều trị đái tháo đường cần sử dụng thuốc hoặc insulin đúng liều, đồng thời theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc chia nhỏ bữa ăn có thể được áp dụng trong một số trường hợp nhưng cần phù hợp với tình trạng sức khỏe và kế hoạch điều trị của từng người.

Khi xuất hiện các dấu hiệu như đói cồn cào, run tay, đổ mồ hôi, choáng váng hoặc tim đập nhanh, người bệnh nên dừng hoạt động, ngồi hoặc nằm ở vị trí an toàn. Nếu vẫn tỉnh táo và có thể nuốt bình thường, có thể sử dụng nguồn carbohydrate hấp thu nhanh theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không nên cho người đang lơ mơ, mất ý thức hoặc co giật ăn, uống vì có thể gây sặc và làm tắc đường thở.

3. Ngất xỉu co giật liên quan đến căng thẳng tâm lý

Căng thẳng kéo dài, lo âu hoặc rối loạn tâm lý có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện cảm giác choáng váng, hồi hộp, thở nhanh hoặc ngất ở một số người. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp ngất kèm co giật đều do yếu tố tâm lý, bởi các biểu hiện này cũng có thể liên quan đến bệnh lý thần kinh, tim mạch hoặc rối loạn chuyển hóa.

Nếu triệu chứng thường xuyên xuất hiện trong giai đoạn căng thẳng, người bệnh nên đi khám để loại trừ các nguyên nhân thực thể. Tùy vào kết quả đánh giá, bác sĩ có thể đề xuất liệu pháp tâm lý, các phương pháp quản lý căng thẳng hoặc điều trị bằng thuốc khi cần thiết.

Một số biện pháp hỗ trợ giúp cải thiện sức khỏe tinh thần gồm duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và thực hành các kỹ thuật thư giãn. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc an thần hoặc thuốc điều trị lo âu khi chưa có chỉ định chuyên môn.

4. Ngất xỉu co giật do u não

Khi cơn co giật liên quan đến khối u não, phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên loại u, kích thước, vị trí, tốc độ phát triển và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Phẫu thuật có thể được chỉ định nhằm lấy bỏ toàn bộ hoặc một phần khối u nếu vị trí và điều kiện sức khỏe cho phép.

Ngoài phẫu thuật, một số trường hợp có thể cần xạ trị, hóa trị, điều trị nhắm trúng đích hoặc các phương pháp chuyên sâu khác. Bác sĩ cũng có thể kê thuốc kiểm soát cơn co giật trong quá trình điều trị. Người bệnh cần tái khám đúng lịch để theo dõi đáp ứng điều trị, đánh giá nguy cơ tái phát và phát hiện sớm những thay đổi bất thường.

Xem thêm: 

Co giật toàn thân là gì? Nguyên nhân và phác đồ xử trí kịp thời
Co giật thùy thái dương: Nguyên nhân và triệu chứng cần biết
Bệnh động kinh rung giật cơ: Nguyên nhân và cách kiểm soát hiệu quả
Bệnh động kinh khi ngủ: Nguyên nhân và biểu hiện đặc trưng

Kết luận

Ngất xỉu co giật có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như động kinh, hạ đường huyết, rối loạn điện giải, giảm lưu lượng máu lên não hoặc các bệnh lý tim mạch. Do biểu hiện của ngất và co giật đôi khi khá giống nhau, người bệnh cần được thăm khám để xác định đúng nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. Khi xảy ra cơn, người xung quanh nên bảo vệ người bệnh khỏi chấn thương, theo dõi thời gian co giật và tuyệt đối không nhét vật vào miệng. Nếu cơn kéo dài trên 5 phút, tái diễn liên tiếp hoặc người bệnh không tỉnh lại bình thường, cần gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế kịp thời.

Bạn muốn tìm hiểu thêm những kiến thức về bệnh động kinh và chăm sóc sức khỏe bệnh, hãy theo dõi Fanpage Thuochuongthan để cập nhật thường xuyên.