Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không? Có tái phát không?

Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không? Bệnh có thể chữa được, với tỷ lệ khỏi bệnh cao nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, đúng cách. Nhiều trường hợp thậm chí có thể khỏi hẳn khi lớn lên, tuy nhiên vẫn có nguy cơ tái phát nếu ngừng thuốc đột ngột hoặc không tuân thủ hướng dẫn bác sĩ. Cha mẹ cần nhận biết dấu hiệu, đưa trẻ đi khám sớm và theo dõi lâu dài để giúp trẻ sinh hoạt, học tập bình thường và tránh biến chứng nguy hiểm. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây nhé. 

Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không?

Động kinh là bệnh mạn tính, diễn tiến kéo dài và không dễ điều trị dứt điểm. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là trẻ phải sống chung với bệnh suốt đời. Nếu được chẩn đoán sớm và dùng thuốc chống động kinh đúng phác đồ, nhiều trẻ có thể kiểm soát tốt cơn, giảm tần suất lên cơn theo thời gian và hoàn toàn không còn tái phát nữa.

Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không?

Khả năng điều trị thành công ở mỗi trẻ sẽ khác nhau, vì phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Nguyên nhân gây bệnh

Những trường hợp động kinh thứ phát do tổn thương não (chấn thương sọ não, viêm màng não, thiếu oxy não…) thường đáp ứng điều trị kém hơn.
Lý do là cấu trúc não đã bị ảnh hưởng và không thể phục hồi như ban đầu. Ngược lại, động kinh vô căn, không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng, lại có tỷ lệ cải thiện tốt hơn khi điều trị đúng phác đồ.

• Dạng động kinh

Trẻ mắc động kinh cục bộ thường dễ kiểm soát cơn, thời gian dùng thuốc ngắn hơn. Trong khi động kinh toàn thể có xu hướng phức tạp hơn, nên việc điều trị kéo dài và khó đạt mục tiêu như mong muốn.

• Tuân thủ điều trị 

Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ kiên trì dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ sẽ có cơ hội kiểm soát cơn cao hơn hẳn so với trẻ tự ý ngưng thuốc, bỏ liều hoặc tăng giảm liều theo cảm tính.
Việc điều trị động kinh là quá trình lâu dài, nhưng nếu tuân thủ tốt, không ít trẻ cắt được cơn hoàn toàn, có thể ngưng thuốc theo hướng dẫn và sinh hoạt, học tập như trẻ bình thường.

Trẻ bị động kinh có tái phát không?

Trẻ bị động kinh có nguy cơ tái phát cao nếu không được kiểm soát tốt, vì bệnh được định nghĩa bởi các cơn co giật tái diễn từ hai lần trở lên mà không có nguyên nhân rõ ràng như sốt cao.​
Nghiên cứu cho thấy trẻ trên 6 tuổi chiếm tỷ lệ tái phát vào viện cao nhất (51,1%), với trẻ nữ nhiều hơn nam (55,6%). Động kinh toàn thể chiếm ưu thế (59,8%), thường kèm chậm phát triển tâm vận động (46,1%) và điện não đồ bất thường ở 69,6% trường hợp. Khoảng 2/3 trẻ có thể khỏi khi đến tuổi thiếu niên nếu điều trị hiệu quả, nhưng mức độ nặng có thể dẫn đến động kinh kháng thuốc.​
Tái phát thường liên quan đến nguyên nhân như nhiễm trùng thần kinh (viêm màng não, viêm não), chấn thương sọ não, hoặc di truyền, với động kinh cục bộ đơn giản chiếm 81,4% trong nhóm cục bộ. Sau 6 tháng điều trị, 37,4% trẻ không còn cơn, 47,8% giảm cơn, nhưng 14,8% không cải thiện. Tiên lượng tốt hơn ở dạng lành tính như giật cơ vô căn.​
Điều trị bằng thuốc chống động kinh đúng cách giúp kiểm soát tái phát ở đa số trường hợp nhẹ, kết hợp chẩn đoán MRI (30,4% tổn thương não) và theo dõi chặt chẽ. Cha mẹ cần ghi nhận cơn, tránh kích thích, và tuân thủ điều trị lâu dài để giảm biến chứng như chấn thương hoặc suy giảm nhận thức.

Nguyên nhân động kinh ở trẻ em cha mẹ cần biết

Động kinh ở trẻ em là một rối loạn phức tạp, có thể xuất phát từ nhiều tác nhân khác nhau. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Bất thường từ giai đoạn bào thai

Trong thai kỳ, nếu hệ thần kinh trung ương phát triển không hoàn chỉnh hoặc mắc các dị tật bẩm sinh, nguy cơ trẻ bị động kinh sau này tăng cao.

• Sang chấn trong quá trình sinh

Những trẻ gặp khó khăn khi chào đời, bị thiếu oxy, suy hô hấp hoặc phải hỗ trợ thở máy ngay sau sinh có thể bị tổn thương não. Đây là yếu tố thuận lợi làm xuất hiện động kinh khi lớn hơn.

• Nhiễm trùng hệ thần kinh

Các bệnh lý như: viêm màng não, viêm não, nhiễm ký sinh trùng ở não…đều có thể để lại di chứng trên não, dẫn tới xuất hiện cơn động kinh.

• Liên quan đến sốt cao

Một số trẻ có cơ địa nhạy cảm, dễ lên cơn co giật khi sốt cao lặp đi lặp lại. Nhóm này cũng có nguy cơ phát triển thành động kinh về sau.

Sốt cao cũng là nguyên nhân có thể dẫn đến động kinh ở trẻ

• Chấn thương và bệnh lý khác ở não

Động kinh có thể xảy ra sau: chấn thương sọ não, xuất huyết não, u não hoặc các rối loạn chuyển hóa, di truyền.
Nhìn chung, bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc hoạt động của não đều có thể trở thành căn nguyên gây động kinh.

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh động kinh và các yếu tố nguy cơ

Bệnh động kinh ở trẻ em có nguy hiểm không?

Bệnh động kinh ở trẻ em có thể nguy hiểm tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, tần suất cơn và khả năng kiểm soát bằng điều trị, với hơn 60% trường hợp kiểm soát tốt và khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm.​
Cơn động kinh xảy ra đột ngột gây co giật, ngã, cắn lưỡi, ngạt thở hoặc chấn thương, thậm chí hôn mê nếu không xử trí kịp thời. Trẻ dễ gặp tai nạn như đuối nước, bỏng hoặc ngã ở nơi cao, giao thông đông đúc.​
Bệnh có thể dẫn đến khuyết tật trí tuệ, chậm phát triển nhận thức, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm hoặc chấn thương não nếu không điều trị. Khoảng 40% trường hợp nặng dai dẳng, kháng thuốc, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.​
Phát hiện sớm giúp kiểm soát cơn hiệu quả, nhưng trạng thái động kinh (co giật liên tục quá 5 phút) đe dọa tính mạng do thiếu oxy não. Phụ huynh cần đưa trẻ khám chuyên khoa thần kinh ngay khi nghi ngờ dấu hiệu, giám sát chặt chẽ và tuân thủ điều trị để giảm rủi ro.

Xem thêm: Bệnh động kinh có nguy hiểm không và cần điều trị thế nào?

Phương pháp điều trị bệnh động kinh ở trẻ em

Phương pháp chính cho trẻ em bị động kinh là sử dụng thuốc kháng động kinh, giúp kiểm soát cơn co giật ở khoảng 60-70% trường hợp mới khởi phát, với các thuốc phổ biến như carbamazepine cho cơn cục bộ và toàn thể, valproic acid cho phổ rộng, hoặc levetiracetam cho trẻ từ 1 tháng tuổi.
Liều lượng cần cá thể hóa theo tuổi, cân nặng và loại cơn, bắt đầu thấp rồi tăng dần dưới giám sát bác sĩ để giảm tác dụng phụ như buồn ngủ, rối loạn hành vi hoặc phát ban. Khoảng 20-30% trẻ kháng thuốc, đòi hỏi phối hợp đa trị liệu hoặc chuyển sang phương pháp khác, với theo dõi điện não đồ định kỳ.​
Ngoài ra, bệnh động kinh ở trẻ em điều trị chính bằng thuốc thì còn có các biện pháp khác nữa, bao gồm:

• Chế độ ăn ketogenic

Chế độ ăn ketogenic (ít carb, giàu béo) hiệu quả cho trẻ động kinh kháng thuốc, giảm ≥50% cơn ở 60% trẻ sau 6 tháng, đặc biệt dạng toàn thể ở trẻ 1-10 tuổi, bằng cách chuyển nguồn năng lượng não sang ketone ổn định hoạt động điện. 
Thực hiện dưới hướng dẫn chuyên gia dinh dưỡng để tránh thiếu hụt dưỡng chất, thường kết hợp thuốc và theo dõi chặt chẽ. Hiệu quả cao hơn ở trẻ có hội chứng Lennox-Gastaut hoặc giật thắt sơ sinh, nhưng cần kiên trì do khó duy trì lâu dài.​

• Phẫu thuật động kinh

Phẫu thuật chỉ định cho trẻ kháng thuốc với ổ động kinh rõ trên MRI (như tổn thương cấu trúc não), loại bỏ vùng gây cơn giúp kiểm soát ở 60-80% trường hợp, đặc biệt trẻ em thực hiện sớm để giảm chậm phát triển. 
Quy trình bao gồm cắt bỏ ổ hoặc ngắt kết nối, tại trung tâm chuyên sâu như Bệnh viện Nhi Trung ương, với biến chứng thấp nếu đánh giá kỹ. Tiên lượng tốt hơn ở trẻ <18 tuổi với theo dõi ≥1 năm.​

• Kích thích thần kinh và liệu pháp hỗ trợ

Kích thích dây thần kinh phế vị hoặc não sâu giảm tần suất cơn 50% ở trẻ kháng thuốc nặng, dùng khi phẫu thuật không khả thi. Phục hồi chức năng sớm kết hợp xoa bóp, trị liệu vận động-ngôn ngữ giúp cải thiện phát triển trí tuệ, kỹ năng hàng ngày và giảm nguy cơ tai nạn. Phụ huynh cần tuân thủ thuốc, tránh kích thích (thiếu ngủ, stress), ghi chép cơn và tái khám định kỳ 6 tháng.

Điều trị bệnh động kinh ở trẻ em bằng thuốc, phẫu thuật, chế độ ăn

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi nghi ngờ dấu hiệu động kinh như co giật lặp lại, mất ý thức đột ngột, hoặc hành vi bất thường, đặc biệt nếu trẻ dưới 3 tuổi vì hơn 50% trường hợp khởi phát sớm. Phát hiện kịp thời giúp kiểm soát >60% trường hợp và tránh biến chứng như chậm phát triển nhận thức.​
Dấu hiệu cần khám khẩn cấp:

• Cơn co giật kéo dài >5 phút, lặp lại liên tục không hồi phục ý thức, hoặc kèm suy hô hấp, tím tái.​
• Co giật sau chấn thương đầu, sốt cao, hoặc lần đầu tiên xảy ra.​
• Trẻ sơ sinh hoặc nhũ nhi có giật cơ, mắt đảo, sùi bọt mép.​

Dấu hiệu cần khám sớm:

• Co giật ngắn nhưng tái diễn ≥2 lần, dù tự hết.​
• Rối loạn hành vi, chậm nói/vận động kèm nghi ngờ động kinh.​
• Triệu chứng xấu đi dù đang dùng thuốc, hoặc tác dụng phụ nghiêm trọng.​

Lịch khám định kỳ:
Theo dõi 6 tháng/lần hoặc theo chỉ định bác sĩ để điều chỉnh thuốc, đặc biệt nếu trẻ kháng thuốc hoặc có tổn thương não. 

Xem thêm: Phác đồ điều trị động kinh hiệu quả đang được áp dụng

Kết luận 

Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không? Câu trả lời là đa số trường hợp có thể kiểm soát tốt, thậm chí khỏi hoàn toàn nếu phát hiện sớm, điều trị đúng phương pháp và tuân thủ theo chỉ định. Việc cha mẹ hiểu đúng về bệnh, nhận biết dấu hiệu, đưa trẻ đi khám kịp thời và theo dõi thường xuyên là yếu tố quyết định để giúp trẻ phát triển bình thường, học tập và sinh hoạt như mọi trẻ khác.