Cách sơ cứu người bị động kinh khi lên cơn co giật đúng cách

Cách sơ cứu người bị động kinh đúng cách là việc làm cần thiết giúp bảo vệ người bệnh khỏi các chấn thương nguy hiểm trong lúc lên cơn co giật. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách xử lý phù hợp, thậm chí nhiều người còn áp dụng những biện pháp sai lầm như nhét vật cứng vào miệng hoặc cố giữ chặt tay chân người bệnh. Những hành động này có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn và làm tăng nguy cơ biến chứng. Bài viết dưới đây, Thuốc Hướng Thần sẽ hướng dẫn chi tiết cách sơ cứu người bị động kinh an toàn, hiệu quả cùng những lưu ý quan trọng giúp bạn ứng phó đúng cách khi gặp tình huống khẩn cấp.

Nhận biết người đang lên cơn động kinh co giật

Động kinh là tình trạng rối loạn hoạt động điện não, có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau về ý thức, vận động và hành vi. Nhận biết sớm các dấu hiệu dưới đây sẽ giúp người xung quanh áp dụng cách sơ cứu người bị động kinh đúng lúc, hạn chế nguy cơ chấn thương và biến chứng nguy hiểm.

• Co giật toàn thân hoặc từng phần cơ thể: Người bệnh đột ngột xuất hiện các cơn co giật mạnh, mất kiểm soát vận động, dễ té ngã hoặc va đập vào các vật xung quanh.
• Mất ý thức tạm thời: Đang sinh hoạt bình thường nhưng bất ngờ ngừng mọi hoạt động, ánh mắt nhìn vô định, không đáp lại khi được gọi hoặc kích thích từ bên ngoài.
• Co cứng tay chân: Các cơ trở nên căng cứng bất thường, khiến người bệnh khó cử động, mất thăng bằng và tăng nguy cơ chấn thương.
• Thân người uốn cong bất thường: Lưng có thể ưỡn hoặc gập mạnh, chân tay co rút theo từng đợt do các cơn co thắt cơ liên tục.
• Lú lẫn sau cơn động kinh: Sau khi cơn co giật kết thúc, người bệnh thường mệt mỏi, mất phương hướng, không nhớ rõ những gì vừa xảy ra.
• Thực hiện các hành động lặp đi lặp lại: Một số người có thể liên tục xoa tay, nhai môi, xoay đầu, đi lại vô thức hoặc thực hiện những động tác không có mục đích rõ ràng.
• Thay đổi biểu cảm và nhận thức đột ngột: Gương mặt trở nên đờ đẫn, phản ứng chậm hoặc không nhận biết được môi trường xung quanh trong thời gian ngắn.

Khi phát hiện các dấu hiệu trên, đặc biệt nếu cơn co giật kéo dài trên 5 phút, tái phát liên tục hoặc người bệnh bị chấn thương trong cơn, cần nhanh chóng thực hiện sơ cứu động kinh đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Co giật toàn thân, mất ý thức là dấu hiệu nhận biết người đang lên cơn động kinh 

Hướng dẫn cách sơ cứu người bị động kinh an toàn

Khi chứng kiến một người lên cơn động kinh, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và thực hiện các bước hỗ trợ an toàn. Áp dụng đúng cách sơ cứu người bị động kinh không chỉ giúp hạn chế chấn thương mà còn hỗ trợ nhân viên y tế đánh giá tình trạng bệnh chính xác hơn.

1. Những việc nên làm khi sơ cứu động kinh

Khi người bệnh xuất hiện cơn co giật, hãy thực hiện các bước sau:

• Đảm bảo an toàn xung quanh: Nhanh chóng dọn các vật cứng, sắc nhọn hoặc đồ đạc có thể gây va đập ra khỏi khu vực người bệnh đang nằm.
• Bảo vệ vùng đầu: Đặt khăn gấp, áo khoác hoặc gối mềm dưới đầu để giảm nguy cơ chấn thương trong quá trình co giật.
• Nới lỏng quần áo: Tháo hoặc nới cà vạt, khăn quàng cổ, cúc áo cổ và thắt lưng để người bệnh dễ hô hấp hơn.
• Đặt người bệnh nằm nghiêng: Sau khi cơn co giật giảm bớt, nhẹ nhàng xoay người bệnh sang một bên để nước bọt hoặc chất nôn dễ thoát ra ngoài, tránh nguy cơ sặc.
• Theo dõi thời gian cơn động kinh: Ghi nhớ thời điểm cơn bắt đầu và kết thúc. Đây là thông tin rất quan trọng đối với bác sĩ.
• Quan sát các biểu hiện bất thường: Nếu có thể, hãy ghi nhận:

Người bệnh đang làm gì trước khi lên cơn.
Có cảm giác lạ như mùi vị bất thường, chóng mặt hoặc khó chịu trước cơn hay không.
Có biểu hiện lo âu, kích động hoặc thay đổi cảm xúc đột ngột không.
Cơn co giật bắt đầu từ bộ phận nào của cơ thể.
Người bệnh có mất ý thức hay không.
Có hiện tượng cắn lưỡi hoặc té ngã gây chấn thương hay không.

• Ghi hình cơn động kinh (nếu điều kiện cho phép): Video có thể giúp bác sĩ đánh giá loại cơn động kinh và đưa ra hướng điều trị phù hợp hơn.
• Ở bên cạnh người bệnh cho đến khi tỉnh táo hoàn toàn: Sau cơn động kinh, người bệnh thường mệt mỏi, lú lẫn hoặc mất phương hướng. Hãy động viên và trấn an để họ cảm thấy an toàn.

2. Cách sơ cứu người bị động kinh khi đang ngồi trên xe lăn hoặc ghế ngồi

Nếu cơn động kinh xảy ra khi người bệnh đang ngồi trên xe lăn, ghế ô tô hoặc xe đẩy, cần xử trí thận trọng:

• Giữ người bệnh ngồi nguyên vị trí nếu ghế có dây đai an toàn.
• Khóa phanh xe lăn để tránh di chuyển ngoài ý muốn.
• Đỡ phần đầu và cổ nhằm hạn chế va đập trong lúc co giật.
• Có thể dùng gối mềm hoặc áo khoác để kê đầu.
• Nghiêng nhẹ người bệnh sang một bên nếu có thể để hỗ trợ thoát dịch trong miệng.
• Hạn chế cố gắng di chuyển người bệnh trong lúc cơn co giật đang diễn ra để tránh gây thêm chấn thương.

Sau khi cơn động kinh kết thúc:

• Hỗ trợ người bệnh nằm ở nơi thoáng và an toàn nếu cần nghỉ ngơi.
• Theo dõi nhịp thở và mức độ tỉnh táo.
• Gọi cấp cứu nếu người bệnh khó thở kéo dài, bất tỉnh hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác.

Nên sơ cứu người bị động kinh khi đang co giật đúng cách để bảo đảm an toàn 

3. Sơ cứu động kinh khi cơn xảy ra dưới nước

Cơn động kinh xuất hiện khi đang bơi lội hoặc ở dưới nước có thể gây nguy hiểm do nguy cơ đuối nước. Trong trường hợp này cần:

• Nâng đầu người bệnh lên khỏi mặt nước càng sớm càng tốt.
• Giữ đầu và cổ ở vị trí ổn định để hạn chế chấn thương.
• Ngửa nhẹ đầu nhằm duy trì đường thở thông thoáng.
• Khi cơn co giật giảm hoặc kết thúc, nhanh chóng đưa người bệnh vào bờ hoặc khu vực nước nông an toàn.
• Chủ động gọi cấp cứu nếu người bệnh bất tỉnh hoặc có dấu hiệu suy hô hấp.

Sau khi đưa người bệnh ra khỏi nước:

• Kiểm tra nhịp thở và ý thức.
• Nếu người bệnh không thở hoặc thở bất thường, cần tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) theo hướng dẫn y tế và tiếp tục theo dõi cho đến khi nhân viên cấp cứu đến hỗ trợ.

Những điều tuyệt đối không nên làm khi sơ cứu động kinh

Bên cạnh việc nắm rõ cách sơ cứu người bị động kinh, nhiều người cũng cần biết những sai lầm phổ biến có thể khiến tình trạng trở nên nguy hiểm hơn. Khi người bệnh đang lên cơn co giật, tuyệt đối tránh thực hiện các hành động sau:

• Không đưa bất kỳ vật gì vào miệng người bệnh

Nhiều người cho rằng cần chèn đũa, thìa, khăn hoặc các vật cứng vào miệng để ngăn người bệnh cắn lưỡi. Tuy nhiên, việc này có thể gây gãy răng, tổn thương khoang miệng hoặc làm tắc đường thở. Trong hầu hết các trường hợp, người bệnh không thể nuốt lưỡi của mình khi lên cơn động kinh.

• Không cố giữ hoặc ghì chặt tay chân người bệnh

Việc dùng lực để khống chế các cử động co giật không giúp cơn động kinh dừng lại mà còn làm tăng nguy cơ bong gân, trật khớp hoặc chấn thương cơ xương.

• Không ép người bệnh ăn uống khi chưa tỉnh táo

Tuyệt đối không đổ nước, cho uống thuốc, nước chanh hoặc bất kỳ loại thực phẩm nào trong khi người bệnh đang co giật hoặc chưa hồi phục ý thức hoàn toàn. Điều này có thể gây sặc và dẫn đến biến chứng hô hấp nguy hiểm.

Tuyệt đối không cho người bệnh uống nước chanh, thuốc khi đang lên cơn co giật 

• Không di chuyển người bệnh một cách tùy tiện

Trừ khi người bệnh đang ở vị trí nguy hiểm như giữa đường, gần nguồn điện hoặc dưới nước, không nên cố gắng bế hoặc kéo người bệnh sang nơi khác trong lúc cơn co giật đang diễn ra.

• Không áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng

Những cách như bấm huyệt nhân trung, ấn mạnh vào ngực, véo người hoặc dùng các biện pháp truyền miệng để cắt cơn động kinh đều không có cơ sở khoa học. Ngược lại, chúng có thể khiến người bệnh bị đau hoặc chấn thương không cần thiết.

• Không hoảng loạn hoặc bỏ người bệnh một mình

Một trong những nguyên tắc quan trọng của sơ cứu động kinh là luôn theo dõi người bệnh cho đến khi cơn kết thúc và họ tỉnh táo trở lại. Sự có mặt của người hỗ trợ giúp xử lý kịp thời nếu xuất hiện các tình huống khẩn cấp.

Ghi nhớ những điều không nên làm sẽ giúp việc sơ cứu động kinh an toàn và hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế tối đa các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình người bệnh lên cơn co giật.

Khi nào cần gọi cấp cứu khẩn cấp?

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể hồi phục sau khi được áp dụng cách sơ cứu người bị động kinh đúng cách và theo dõi tại chỗ. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cảnh báo cho thấy tình trạng có thể trở nên nguy hiểm và cần được can thiệp y tế khẩn cấp. Khi gặp các trường hợp dưới đây, hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức:

• Cơn co giật kéo dài trên 5 phút: Đây là dấu hiệu nguy hiểm vì cơn động kinh kéo dài có thể ảnh hưởng đến não bộ, hô hấp và các chức năng sống của người bệnh.
• Các cơn động kinh xuất hiện liên tiếp: Người bệnh vừa kết thúc một cơn co giật nhưng nhanh chóng xuất hiện cơn tiếp theo mà chưa kịp tỉnh táo hoàn toàn. Tình trạng này cần được xử trí y tế khẩn cấp.
• Mất ý thức kéo dài sau cơn động kinh: Nếu sau khoảng 5 phút hoặc lâu hơn mà người bệnh vẫn không đáp ứng khi được gọi hỏi hoặc kích thích nhẹ, cần nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.
• Khó thở hoặc thở bất thường sau cơn co giật: Người bệnh có biểu hiện thở gấp, tím tái, thở yếu hoặc cảm giác khó thở kéo dài sau khi cơn động kinh kết thúc cần được kiểm tra ngay.
• Lần đầu tiên xuất hiện cơn động kinh: Với những người chưa từng được chẩn đoán động kinh trước đó, bất kỳ cơn co giật nào cũng cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp.
• Cơn động kinh xảy ra khi đang ở dưới nước: Trường hợp này tiềm ẩn nguy cơ đuối nước hoặc sặc nước vào đường hô hấp, ngay cả khi cơn co giật đã kết thúc.
• Xuất hiện chấn thương trong lúc co giật: Nếu người bệnh bị ngã, va đập mạnh vào đầu, chảy máu hoặc nghi ngờ gãy xương trong cơn động kinh, cần đưa đến bệnh viện để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
• Người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao: Phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc các bệnh lý nền nghiêm trọng cần được theo dõi y tế chặt chẽ hơn khi xảy ra cơn động kinh.

Xem thêm: 

Cách xử trí sùi bọt mép khi động kinh đúng cách, tránh nguy hiểm
Phục hồi chức năng động kinh giúp cải thiện những gì?
Chăm sóc bệnh nhân động kinh tại nhà như thế nào?
Phác đồ điều trị động kinh hiệu quả đang được áp dụng

Kết luận

Hiểu rõ cách sơ cứu người bị động kinh là kỹ năng cần thiết giúp bảo vệ tính mạng và hạn chế chấn thương cho người bệnh khi lên cơn co giật. Nguyên tắc quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, đưa người bệnh đến nơi an toàn, bảo vệ vùng đầu, đặt nằm nghiêng và theo dõi hô hấp cho đến khi cơn kết thúc. Đồng thời, cần tránh các sai lầm như nhét vật vào miệng, giữ chặt tay chân hoặc cho người bệnh ăn uống trong cơn co giật.

Để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích về bệnh động kinh và cách cải thiện bệnh, bạn có thể theo dõi Fanpage Thuochuongthan để tìm hiểu thêm.