Trẻ em bị co giật nhưng không sốt do đâu? Cách xử trí

Trẻ em bị co giật nhưng không sốt khiến nhiều cha mẹ hoảng sợ vì không biết nguyên nhân do đâu, có nguy hiểm không và cần xử trí thế nào cho đúng. Thực tế, tình trạng này thường nguy hiểm hơn co giật do sốt, phần lớn liên quan đến tổn thương thần kinh trung ương, rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh lý não, viêm não hoặc chấn thương sọ não. Khi hiểu rõ nguyên nhân và cách xử trí kịp thời sẽ giúp cha mẹ bảo vệ an toàn cho trẻ và tránh những biến chứng nguy hiểm. Cùng Thuốc Hướng Thần điểm qua bài viết bên dưới để nhận biết rõ hơn nhé. 

Trẻ em bị co giật nhưng không sốt là thế nào?

Trước khi đi sâu tìm hiểu về tình trạng trẻ em bị co giật nhưng không sốt, cha mẹ cần nắm rõ một số kiến thức nền tảng liên quan đến hiện tượng co giật do sốt ở trẻ nhỏ. Đây là dạng co giật khá phổ biến và đa phần mang tính lành tính, thường gặp ở trẻ dưới 6 tuổi khi thân nhiệt tăng cao đột ngột.

Trong phần lớn các trường hợp, co giật do sốt không gây tổn thương não và hiếm khi để lại di chứng lâu dài. Trẻ vẫn có thể phát triển thể chất và trí tuệ bình thường sau cơn co giật, điều này giúp cha mẹ phần nào yên tâm hơn khi đối diện với tình huống này.

Tuy vậy, nguy cơ tái phát co giật do sốt có thể cao hơn ở một số nhóm trẻ nhất định, chẳng hạn như trẻ có tiền sử gia đình từng bị co giật do sốt, trẻ dưới 18 tháng tuổi hoặc những trẻ từng co giật khi nhiệt độ cơ thể chưa tăng quá cao. Đây cũng là yếu tố khiến nhiều phụ huynh nhầm lẫn giữa co giật do sốt và trẻ em bị co giật nhưng không sốt, dẫn đến tâm lý lo lắng không cần thiết.

Theo các ghi nhận lâm sàng, đa số trẻ bị co giật do sốt sẽ không tiến triển thành động kinh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy rằng trẻ có tiền sử co giật do sốt nhiều lần sẽ có nguy cơ mắc động kinh cao hơn so với trẻ chỉ bị sốt thông thường mà không co giật. Tỷ lệ này ước tính vào khoảng 2–3%, vẫn ở mức khá thấp.

Đặc điểm của cơn co giật không kèm sốt là cơn co giật này xảy ra do sự xáo trộn các tín hiệu điện trong não bộ. Thay vì các tế bào thần kinh (neuron) truyền tin một cách có trật tự, chúng lại bùng phát năng lượng đồng loạt và không kiểm soát. Điều này dẫn đến sự co cứng cơ, mất ý thức hoặc các hành vi bất thường.

Sự khác biệt giữa co giật có sốt và không sốt:

• Co giật do sốt: Thường liên quan đến sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, đa phần là lành tính và biến mất khi trẻ lớn.
• Co giật không sốt: Có xu hướng lặp lại và cần được thăm khám cận lâm sàng (điện não đồ, chụp MRI) để tìm kiếm nguyên nhân thực thể.

Chính vì vậy, việc phân biệt rõ giữa co giật do sốt và trẻ em bị co giật nhưng không sốt là vô cùng quan trọng, giúp phụ huynh có hướng theo dõi và xử trí phù hợp, tránh hoang mang hoặc chủ quan trong quá trình chăm sóc trẻ.

Trẻ em bị co giật nhưng không sốt tình trạng bệnh lý thần kinh chuyển hóa nghiêm trọng

Nguyên nhân khiến trẻ em bị co giật nhưng không sốt

Khác với co giật do sốt thường mang tính lành tính, trẻ em bị co giật nhưng không sốt đa phần liên quan đến các yếu tố bệnh lý tiềm ẩn và cần được theo dõi cẩn trọng. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là các tổn thương hoặc rối loạn tại hệ thần kinh trung ương.

Một số nguyên nhân thường gặp có thể kể đến như: trẻ từng bị chấn thương vùng đầu do té ngã, va đập mạnh hoặc tai nạn, dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp đến não bộ. Ngoài ra, các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não cũng có thể gây ra hiện tượng co giật ở trẻ ngay cả khi không kèm theo sốt.

Tình trạng thiếu oxy não, u não, u nang não hoặc sự xuất hiện của các khối bất thường trong não cũng là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ trẻ em bị co giật nhưng không sốt. Bên cạnh đó, một số trẻ mắc rối loạn phát triển thần kinh như tự kỷ, chậm phát triển trí tuệ cũng dễ gặp tình trạng này hơn so với trẻ bình thường.

Không chỉ vậy, nguyên nhân co giật còn có thể bắt nguồn từ giai đoạn thai kỳ. Việc mẹ bầu ăn uống thiếu hụt các dưỡng chất quan trọng trong thai kỳ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi, làm tăng nguy cơ co giật sau sinh. Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định, đặc biệt trong các gia đình có người thân từng bị co giật hoặc mắc bệnh lý thần kinh.

Ngoài các nguyên nhân kể trên, rối loạn chuyển hóa như thiếu vitamin B6, hạ canxi máu, rối loạn đường huyết, vàng da kéo dài… cũng có thể là lý do khiến trẻ em bị co giật nhưng không sốt xuất hiện ngay từ giai đoạn sơ sinh hoặc những năm đầu đời.

Đáng lưu ý, nếu tình trạng co giật không kèm sốt tái diễn nhiều lần, trẻ có nguy cơ cao mắc bệnh động kinh. Vì vậy, việc phát hiện sớm nguyên nhân và đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa thần kinh là vô cùng cần thiết để có hướng điều trị phù hợp và kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết cơn co giật ở trẻ

Trẻ bị động kinh có thể biểu hiện bằng nhiều dấu hiệu khác nhau, mức độ nặng nhẹ không giống nhau tùy từng trường hợp. Một số trẻ có biểu hiện khá kín đáo, trong khi những trẻ khác lại xuất hiện triệu chứng rõ ràng và đột ngột.

Ở giai đoạn khởi phát cơn, trẻ có thể nhìn chằm chằm vô định, ánh mắt đờ đẫn và không tập trung. Một số trẻ xuất hiện động tác gật đầu lặp đi lặp lại, hoặc cơ thể đột ngột cứng lại, khó kiểm soát vận động.

Trong cơn động kinh, trẻ thường rơi vào trạng thái lơ mơ, bối rối, thậm chí mất ý thức hoàn toàn. Nhiều trường hợp ghi nhận tay chân co giật mạnh, kèm theo khó thở, có lúc hơi thở trở nên yếu hoặc gián đoạn trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, trẻ có thể ngã đột ngột không rõ nguyên nhân, không có phản xạ tự bảo vệ. Một số dấu hiệu khác cũng có thể xuất hiện như tiểu tiện không tự chủ, không đáp ứng với lời gọi, âm thanh hay tiếng ồn xung quanh trong suốt cơn co giật.

Những biểu hiện này đôi khi khiến phụ huynh nhầm lẫn với các tình trạng khác như trẻ em bị co giật nhưng không sốt hoặc rối loạn hành vi tạm thời. Vì vậy, khi các triệu chứng xảy ra lặp lại hoặc kéo dài, cha mẹ nên sớm đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và theo dõi kịp thời.

Dấu hiệu cơ co giật ở trẻ là bé nhìn chằm chằm vô định

Xem thêm: Bệnh động kinh ở trẻ em: Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết sớm

Trẻ em bị co giật nhưng không sốt có nguy hiểm không?

Tình trạng trẻ em bị co giật nhưng không sốt không nên xem nhẹ, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý liên quan đến não bộ, hệ thần kinh hoặc rối loạn chuyển hóa. Trong nhiều trường hợp, co giật không kèm sốt có liên quan đến bệnh động kinh hoặc bất thường trong hoạt động điện não của trẻ.

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, trẻ có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Trước hết là nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến hệ thần kinh. Những cơn co giật tái diễn có thể tác động đến sự phát triển trí tuệ, khiến trẻ chậm phát triển nhận thức, gặp khó khăn trong học tập và dễ xuất hiện các rối loạn hành vi về sau.

Bên cạnh đó, biến chứng do chấn thương và thiếu oxy cũng là mối lo đáng chú ý. Trong lúc co giật, trẻ dễ mất kiểm soát cơ thể, dẫn đến té ngã hoặc va đập gây chấn thương. Đặc biệt, nếu cơn co giật kéo dài, nhịp thở của trẻ có thể bị ảnh hưởng tạm thời, làm giảm lượng oxy cung cấp cho não, từ đó gây tổn thương não nếu xảy ra nhiều lần.

Ngoài ra, trẻ em bị co giật nhưng không sốt còn có thể là biểu hiện sớm của những bệnh lý nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, rối loạn điện giải, hạ đường huyết hoặc các bất thường chuyển hóa khác. Những tình trạng này đòi hỏi phải được chẩn đoán và điều trị sớm để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Chính vì vậy, khi nhận thấy trẻ xuất hiện cơn co giật không kèm sốt, đặc biệt là khi tình trạng này lặp lại, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, xác định nguyên nhân và có hướng theo dõi phù hợp.

Cách xử trí khi trẻ bị co giật nhưng không sốt tại nhà

Khi trẻ em bị co giật nhưng không sốt, điều quan trọng nhất là cha mẹ cần giữ bình tĩnh để xử trí đúng cách, tránh những hành động có thể làm tình trạng của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn. Dưới đây là các bước sơ cứu an toàn mà phụ huynh nên thực hiện:

Trước hết, hãy đặt trẻ nằm ở khu vực rộng rãi, bằng phẳng và thoáng khí, tránh xa các vật cứng hoặc sắc nhọn để hạn chế nguy cơ va đập gây chấn thương trong cơn co giật.

Tiếp theo, nới lỏng quần áo, đặc biệt là vùng cổ và ngực, đồng thời cho trẻ nằm nghiêng sang một bên. Tư thế này giúp đường thở thông thoáng hơn và giảm nguy cơ sặc nếu trẻ tiết nhiều nước bọt hoặc nôn ói.

Trong lúc co giật, cha mẹ không nên giữ chặt tay chân của trẻ, vì điều này có thể gây tổn thương cơ, khớp hoặc xương. Thay vào đó, chỉ cần quan sát và đảm bảo môi trường xung quanh an toàn cho trẻ.

Đặc biệt lưu ý, không cho bất kỳ vật gì vào miệng trẻ, kể cả đũa, thìa hay tay, bởi hành động này có thể gây tổn thương răng miệng và làm tắc nghẽn đường thở. Tương tự, các mẹo dân gian như vắt chanh hay đổ nước vào miệng trẻ tuyệt đối không nên áp dụng vì rất nguy hiểm.

Sau cơn co giật, cha mẹ nên ghi nhớ và cung cấp cho bác sĩ các thông tin cần thiết như: thời gian cơn co giật kéo dài bao lâu, biểu hiện trong cơn, trẻ có tỉnh lại hoàn toàn hay không. Những thông tin này giúp ích rất nhiều trong việc chẩn đoán nguyên nhân trẻ em bị co giật nhưng không sốt.

Thông thường, cơn co giật có thể kéo dài từ vài phút. Tuy nhiên, nếu cơn co giật kéo dài trên 5 phút, xảy ra liên tiếp hoặc trẻ không tỉnh lại sau cơn, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Phụ huynh nên cho trẻ nằm ở khu vực thoải mái

Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay?

Trẻ co giật không sốt là dấu hiệu nguy hiểm, cần đưa đi cấp cứu ngay khi:

• Cơn giật kéo dài: Cơn giật diễn ra trên 5 phút, hoặc liên tiếp nhiều cơn mà không tỉnh lại giữa các cơn.
• Co giật lần đầu: Đây là lần đầu tiên trẻ bị co giật, cần được kiểm tra nguyên nhân ngay.
• Dấu hiệu suy hô hấp: Trẻ bị khó thở, tím tái môi hoặc mặt.
• Sau co giật bất thường: Trẻ không tỉnh táo, lơ mơ, hôn mê, yếu chi hoặc có hành vi bất thường sau khi hết giật.
• Co giật lặp lại: Các cơn co giật xảy ra nhiều lần trong ngày hoặc tái diễn.
• Nghi ngờ nguyên nhân nghiêm trọng: Trẻ vừa ngã, chấn thương đầu, có dấu hiệu viêm màng não (đau đầu dữ dội, gáy cứng, nôn nhiều).
• Độ tuổi: Trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc trên 5 tuổi. 

Xem thêm: 

Bệnh động kinh ở trẻ em có chữa được không? Có tái phát không?
Phác đồ điều trị động kinh hiệu quả đang được áp dụng

Kết luận

Trẻ em bị co giật nhưng không sốt là tình trạng không nên chủ quan, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, đặc biệt là các bệnh lý thần kinh. Việc nhận biết sớm, xử trí đúng cách và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng, đồng thời đảm bảo cho trẻ một tương lai phát triển khỏe mạnh.

Cha mẹ nên chủ động trang bị kiến thức, theo dõi sát sao tình trạng của trẻ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa khi trẻ em bị co giật nhưng không sốt để bảo vệ an toàn và sức khỏe lâu dài cho con.