Động kinh thùy trán là gì? Nhận biết sớm, chẩn đoán và chữa trị

Động kinh thùy trán là một dạng động kinh đặc trưng bởi những cơn co giật hoặc thay đổi hành vi xuất phát từ thùy trán của não. Đây là tình trạng có thể diễn tiến âm thầm, dễ nhầm lẫn với rối loạn tâm lý hoặc rối loạn giấc ngủ nếu không phát hiện sớm. Việc hiểu đúng về nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và phương pháp điều trị sẽ giúp người bệnh có cuộc sống ổn định hơn. Tìm hiểu qua bài viết bên dưới cùng Thuốc Hướng Thần để hiểu rõ hơn nhé.

Động kinh thùy trán là gì?

Động kinh thùy trán là tình trạng các tế bào thần kinh ở vùng thùy trán, là phần nằm ngay phía sau trán và là thùy lớn nhất của não bộ hoạt động bất thường, tạo ra các cơn phóng điện bất thường. Khu vực này đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như:

• Điều khiển hành vi, cảm xúc và tính cách.
• Quá trình tư duy, lập kế hoạch, ghi nhớ và ra quyết định.
• Kiểm soát vận động của cơ thể.
• Hỗ trợ khả năng ngôn ngữ và giao tiếp.

Bệnh này là một dạng động kinh cục bộ, nghĩa là cơn co giật khởi phát từ một vùng nhất định của não thay vì lan rộng ngay từ đầu. Không chỉ gây co giật, các cơn từ thùy trán còn có thể dẫn đến thay đổi hành vi, mất kiểm soát vận động hoặc rối loạn giấc ngủ, khiến nhiều trường hợp dễ bị nhầm lẫn với bệnh tâm thần hoặc rối loạn giấc ngủ.

Động kinh thùy trán có thể xuất hiện cả khi thức lẫn khi ngủ, nhưng tỷ lệ xảy ra vào ban đêm cao hơn. Trong nhóm các thể động kinh khu trú, động kinh thùy trán chiếm khoảng 20–30%, một con số khá phổ biến.

Động kinh thùy trán là dạng động kinh xuất phát từ thùy trán của não

Nguyên nhân gây động kinh thùy trán

Động kinh thùy trán có thể hình thành khi vùng thùy trán của não chịu tổn thương hoặc biến đổi bất thường. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Khối u não, đột quỵ, nhiễm trùng hệ thần kinh hoặc chấn thương đầu gây ảnh hưởng trực tiếp đến mô não ở thùy trán.
• Yếu tố di truyền hiếm gặp như hội chứng động kinh thùy trán về đêm di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường. Đây là dạng động kinh đặc trưng bởi những cơn co giật ngắn xuất hiện trong khi ngủ. Nếu bố hoặc mẹ mang đột biến này, con cái có thể kế thừa nguy cơ lên đến 50%.
• Nguyên nhân không xác định: Khoảng một nửa trường hợp không tìm thấy tổn thương hay yếu tố rõ ràng, khiến việc xác định nguồn gốc bệnh trở nên khó khăn.

Yếu tố nguy cơ dễ dẫn đến động kinh thùy trán

Động kinh thùy trán có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, không phân biệt độ tuổi hay giới tính. Tuy nhiên, nhóm người có người thân trong gia đình từng mắc bệnh động kinh sẽ có nguy cơ cao hơn do yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến hoạt động điện não.

Một số tình trạng sức khỏe và tiền sử bệnh lý có thể khiến nguy cơ xuất hiện cơn động kinh thùy trán cao hơn, bao gồm:

• Người có tiền sử gia đình bị động kinh hoặc các bệnh lý liên quan đến não bộ.
• Chấn thương sọ não, đặc biệt là chấn thương nặng để lại tổn thương mô não.
• Viêm não hoặc nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương.
• U não chèn ép hoặc làm biến đổi hoạt động của thùy trán.
• Dị dạng mạch máu não gây rối loạn lưu thông máu trong não.
• Đột quỵ, đặc biệt khi vùng thùy trán bị tổn thương.

Triệu chứng động kinh thùy trán

Các cơn động kinh xuất phát từ thùy trán thường diễn ra rất ngắn, chỉ khoảng dưới 30 giây và người bệnh có thể hồi phục gần như ngay sau khi cơn kết thúc. Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Đầu và mắt đột ngột quay sang một phía, không kiểm soát được.
• Không phản ứng khi được gọi, khó diễn đạt lời nói hoặc mất khả năng giao tiếp tạm thời.
• Phát ra âm thanh bất thường, như hét lớn, buột miệng nói những câu không phù hợp hoặc bật cười vô cớ.
• Tư thế cơ thể kỳ lạ: Ví dụ, một tay duỗi thẳng trong khi tay còn lại gập lại, dáng đứng khá giống tư thế của vận động viên đấu kiếm.
• Các cử động lặp đi lặp lại, có thể là lắc lư toàn thân, đạp chân như đang đi xe đạp hoặc các động tác không chủ ý khác.

Triệu chứng động kinh thùy trán hét lớn

Chẩn đoán động kinh thùy trán

Động kinh thùy trán là một trong những dạng động kinh dễ bị nhầm với rối loạn tâm lý hoặc các vấn đề về giấc ngủ, bởi triệu chứng đôi khi không điển hình. Do đó, quá trình chẩn đoán thường đòi hỏi sự kết hợp giữa khai thác bệnh sử, đánh giá triệu chứng và kiểm tra chức năng thần kinh của người bệnh.

Để xác định chính xác, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều phương pháp sau:

• Chụp cộng hưởng từ (MRI)

Kỹ thuật này cho phép thu được hình ảnh chi tiết của mô não, giúp phát hiện các tổn thương như khối u, sẹo mô não, dị tật hoặc bất thường có thể là nguồn gốc gây ra cơn động kinh.

• Điện não đồ (EEG)

EEG ghi lại hoạt động điện của não thông qua các điện cực đặt trên da đầu. Từ đó, bác sĩ xác định được vùng não nơi cơn động kinh khởi phát và đánh giá các bất thường trong hoạt động điện não.

• Điện não đồ lập thể (SEEG)

SEEG là kỹ thuật chuyên sâu hơn, trong đó các điện cực được cấy trực tiếp vào não qua một thủ thuật phẫu thuật nhỏ. Phương pháp này rất hữu ích để phát hiện các nguồn co giật nằm sâu trong não mà EEG thông thường có thể bỏ sót.

• Điện não đồ video (Video-EEG)

Phương pháp này kết hợp ghi hình hành vi của người bệnh với dữ liệu điện não. Người bệnh có thể cần ở lại bệnh viện qua đêm để theo dõi, đặc biệt vì nhiều cơn động kinh thùy trán xảy ra trong lúc ngủ. Video-EEG giúp bác sĩ quan sát toàn bộ diễn tiến cơn và đối chiếu với hoạt động não nhằm chẩn đoán chính xác hơn.

Điều trị động kinh thùy trán

Điều trị động kinh thùy trán phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của cơn và khả năng đáp ứng của mỗi người bệnh. Một số lựa chọn điều trị thường được áp dụng gồm:

• Thuốc chống động kinh

Dùng thuốc chống động kinh là hướng điều trị ưu tiên hàng đầu. Các thuốc như Oxcarbazepine hoặc những nhóm thuốc kiểm soát cơn động kinh khác giúp ổn định hoạt động điện trong não, từ đó giảm tần suất và mức độ của cơn. Phần lớn bệnh nhân có thể kiểm soát bệnh hiệu quả khi dùng thuốc đúng phác đồ.

• Phẫu thuật điều trị động kinh

Nếu người bệnh không đáp ứng tốt với thuốc hoặc cơn vẫn xuất hiện thường xuyên, bác sĩ có thể xem xét phẫu thuật. Trong thủ thuật này, vùng thùy trán được xác định là ổ gây cơn sẽ được loại bỏ để ngăn chặn các đợt phóng điện bất thường.

• Liệu pháp điều biến thần kinh 

Đây là phương pháp sử dụng dòng điện hoặc xung điện để tác động vào hệ thần kinh, điều chỉnh lại hoạt động của các tế bào não. Một số kỹ thuật phổ biến bao gồm: kích thích dây thần kinh phế vị (VNS), kích thích thần kinh đáp ứng (RNS), kích thích não sâu (DBS).

Các biện pháp này được chỉ định khi thuốc hoặc phẫu thuật không mang lại hiệu quả mong muốn, giúp giảm đáng kể tần suất cơn động kinh.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Bạn cần khám ngay khi:

• Xuất hiện hành vi bất thường về đêm.
• Có cơn co giật ngắn, lặp lại.
• Có cơn kèm la hét, chạy nhảy không kiểm soát.
• Tiền sử gia đình có người mắc động kinh.
• Sau chấn thương đầu xuất hiện cơn nghi ngờ động kinh thùy trán.

Bạn cần đi khám bác sĩ khi hành vi bệnh lặp lại nhiều lần

Cách phòng ngừa và giảm tần suất cơn

Thói quen sinh hoạt giúp kiểm soát bệnh tốt hơn

Duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn động kinh thùy trán. Bạn có thể áp dụng những thói quen sau:

• Tránh thuốc lá vì chất kích thích có thể ảnh hưởng đến hoạt động thần kinh.
• Hạn chế tối đa rượu, bia để giảm nguy cơ khởi phát cơn.
• Đảm bảo ngủ đủ giấc, lý tưởng khoảng 7–8 giờ mỗi ngày để não bộ được phục hồi.
• Tập luyện thể thao đều đặn ít nhất 30 phút/ngày nhằm tăng cường sức khỏe tổng thể và ổn định hệ thần kinh.
• Liên hệ bác sĩ ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ động kinh để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ kiểm soát cơn động kinh

Trong một số trường hợp, khi thuốc chưa mang lại hiệu quả như mong đợi, bác sĩ có thể khuyến nghị người bệnh áp dụng chế độ ăn đặc biệt. Một trong số đó là chế độ ăn ketogenic (keto) – giàu chất béo và hạn chế carbohydrate. Cơ chế của chế độ ăn này là thay đổi cách cơ thể tạo ra năng lượng, từ đó giúp giảm tần suất xuất hiện cơn động kinh.

• Khoảng 50% người áp dụng ghi nhận tình trạng co giật giảm rõ rệt.
• Khoảng 10% có thể ngừng hoàn toàn cơn co giật.
• Chế độ ăn này thường mang lại hiệu quả cao hơn ở trẻ em; người lớn có thể gặp khó khăn hơn trong việc tuân thủ do yêu cầu ăn uống nghiêm ngặt.

Giải pháp phòng ngừa cơn động kinh thùy trán

Mặc dù hiện nay không có cách nào loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc động kinh thùy trán, nhưng bạn hoàn toàn có thể hạn chế số lần xuất hiện cơn bằng cách:

• Tránh các yếu tố khởi phát như căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, rượu bia, chất kích thích, ánh sáng nhấp nháy hoặc ma túy.
• Xây dựng chế độ ăn uống khoa học, hoặc tuân theo chế độ ăn ketogenic nếu được bác sĩ chỉ định.
• Dùng thuốc chống động kinh đều đặn đúng liều và đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.

Xem thêm: 

Động kinh thùy thái dương là gì? Hiểu đúng thông tin để quản lý bệnh hiệu quả
Động kinh thể bụng: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Kết luận

Động kinh thùy trán là dạng động kinh phức tạp, khó nhận biết nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị đúng hướng. Việc nhận biết sớm triệu chứng, thực hiện chẩn đoán đầy đủ và tuân thủ phác đồ sẽ giúp người bệnh sống khỏe mạnh, hạn chế cơn và phòng biến chứng. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, hãy đến chuyên khoa thần kinh để được đánh giá và điều trị kịp thời.