Nhận biết sớm triệu chứng bệnh động kinh để điều trị kịp thời

Triệu chứng bệnh động kinh không phải lúc nào cũng dễ nhận biết, có thể bao gồm co giật toàn thân, co giật cục bộ, mất ý thức, nhìn chằm chằm. Nhận biết sớm những dấu hiệu này sẽ giúp bạn điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Trong bài viết này, Thuốc Hướng Thần sẽ giúp bạn hiểu rõ về các triệu chứng và cách phòng ngừa bệnh động kinh hiệu quả. 

Các triệu chứng bệnh động kinh thường gặp 

Bệnh động kinh là rối loạn thần kinh phổ biến, gây ra các cơn co giật hoặc thay đổi trạng thái ý thức. Các triệu chứng bệnh động kinh rất đa dạng, tùy thuộc vào loại động kinh và mức độ ảnh hưởng của não bộ. Dưới đây là một số triệu chứng bệnh động kinh phổ biến.

Triệu chứng dạng động kinh cục bộ

Động kinh cục bộ là các cơn động kinh chỉ ảnh hưởng đến một phần của não bộ, thường ở một bán cầu hoặc một phần của thùy não.Triệu chứng bệnh động kinh dạng cục bộ thường bao gồm:
Cơn cục bộ đơn giản (có ý thức):

• Vận động: Co cứng hoặc co giật ở một phần cơ thể như tay, chân, hoặc mặt; quay đầu và mắt sang một bên; cử động lặp đi lặp lại (chép môi, gõ tay).
• Giác quan: Cảm giác tê bì, ngứa ran như kiến bò, ảo giác thị giác, âm thanh hoặc mùi vị kỳ lạ (ví dụ: mùi khét, mùi lưu huỳnh).
• Thực vật: Chóng mặt, nhịp tim nhanh, mặt đỏ bừng, buồn nôn, tăng tiết nước bọt.
• Tâm thần: Lo lắng, sợ hãi, cảm giác quen thuộc hoặc xa lạ lạ lẫm.

Triệu chứng bệnh động kinh co giật cứng cơ

Cơn cục bộ phức tạp (mất hoặc thay đổi ý thức):

• Hành vi tự động: Nhai, nuốt, liếm láp, chép môi một cách vô thức.
• Hành vi không rõ mục đích: Nhìn chằm chằm, không phản ứng với môi trường xung quanh, hoặc thực hiện các hành động lặp đi lặp lại như nhặt đồ.
• Hành vi khác: Cười, khóc, hoặc nói những từ vô nghĩa. 

Triệu chứng dạng động kinh toàn thể

Động kinh toàn thể là tình trạng động kinh ảnh hưởng đến toàn bộ các vùng của não cùng lúc. Một số triệu chứng bệnh động kinh dạng này điển hình như:
Cử động cơ thể

• Giật cơ nhịp nhàng ở tay, chân, đầu, cổ, mặt và thân.
• Co cứng hai bên cơ thể, đôi khi kèm co cứng cổ; cơ thể có thể duy trì ở một tư thế gập hoặc duỗi, thường đi kèm với run các chi.
• Cơn co giật toàn thân xuất hiện với cường độ tăng dần rồi giảm dần.
• Các cử động giật cơ ngắn, không đều, thường xuất hiện đồng thời ở hai bên cơ thể.
• Mất trương lực cơ đột ngột, đặc biệt ở chân, gây té ngã về phía trước, mông hoặc gối đập xuống sàn.
• Đột ngột gập, duỗi hoặc kết hợp gập-duỗi cơ trục hoặc gốc chi.
• Ngưng đột ngột các hoạt động đang thực hiện, ý thức bị mất tạm thời, kèm các cử động tự phát như chớp mắt hoặc nhép miệng.
• Giật cơ mi mắt hoặc co giật nhãn cầu hướng lên trên.

Triệu chứng dạng động kinh toàn thể giật nhãn cầu hướng lên ở mắt 

Các biểu hiện đi kèm

• Cắn má hoặc lưỡi.
• Cứng hàm.
• Mất kiểm soát bàng quang hoặc ruột.
• Da mặt tái nhợt hoặc tím tái.

Cảnh báo trước cơn
Trước khi cơn xuất hiện, người bệnh có thể trải qua những thay đổi bất thường về:

• Vị giác, thị giác, khứu giác.
• Cảm xúc và nhận thức.
• Cảm giác ngứa ran, hoa mắt, chóng mặt, mất phương hướng, hoặc ảo giác.

Những dấu hiệu này được gọi là tiền triệu, giúp cảnh báo cơn động kinh sắp xảy ra.
Hậu cơn động kinh
Sau cơn, người bệnh có thể không còn nhớ những gì đã xảy ra. Một số người có thể trở lại bình thường ngay, trong khi những người khác có thể gặp:

• Buồn ngủ hoặc mệt mỏi.
• Đau đầu.
• Lú lẫn tạm thời.
• Liệt Todd: yếu tạm thời một bên cơ thể.

Các biểu hiện khác

Ngoài hai dạng động kinh cục bộ và toàn thể, bệnh động kinh còn có thể biểu hiện qua những triệu chứng bệnh động kinh không điển hình như:

• Cảm giác lạ: ảo giác, cảm giác đã từng trải qua.
• Rối loạn tâm thần: lo âu, sợ hãi, tức giận thất thường.
• Các rối loạn vận động hoặc cảm giác thoáng qua không rõ ràng. 

Một số người bệnh có thể xuất hiện các cơn co giật nhỏ hoặc co cứng cơ thoáng qua mà không mất ý thức. Bệnh cũng có thể kéo theo những rối loạn thần kinh thực vật như tăng tiết mồ hôi, tím tái, hay cảm giác chướng bụng. Những biểu hiện này phức tạp và đa dạng tùy thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương não.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ bệnh động kinh

Sau khi nhận biết rõ triệu chứng bệnh động kinh thì cần phải hiểu rõ nguyên nhân và yếu tố nguy cơ, để phòng ngừa và kiểm soát bệnh động kinh.
Nguyên nhân chính của bệnh động kinh:

• Di truyền: Một số loại động kinh có liên quan đến gen, làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhưng không phải là yếu tố quyết định hoàn toàn. Khoảng 10-25% trường hợp động kinh toàn thể nguyên phát có liên quan đến di truyền.
• Chấn thương sọ não: Tai nạn nghiêm trọng gây tổn thương não là nguyên nhân phổ biến dẫn đến động kinh.
• Tổn thương não do bệnh lý: U não, đột quỵ, viêm não, viêm màng não, và các bệnh chuyển hóa cũng có thể gây ra cơn động kinh.
• Các nguyên nhân khác: Rối loạn phát triển não bẩm sinh, ngộ độc, các bệnh hệ thống, sử dụng chất kích thích như rượu, thuốc lá, ma túy và thuốc chống trầm cảm.

Yếu tố nguy cơ mắc bệnh động kinh:

• Tuổi tác: Động kinh phổ biến ở trẻ em và người cao tuổi.
• Tiền sử gia đình: Có người thân mắc động kinh làm tăng nguy cơ.
• Chấn thương trước khi sinh và sau sinh: Nhiễm trùng, thiếu oxy, và tổn thương não ở trẻ sơ sinh là các yếu tố nguy cơ.
• Các yếu tố bệnh lý thần kinh khác: Người bị các bệnh như đa hồng cầu, tự kỷ, hoặc chứng mất trí nhớ cũng có nguy cơ bị động kinh cao hơn.
• Tiền sử co giật do sốt cao ở trẻ em tăng khả năng phát triển thành bệnh động kinh.

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh động kinh và các yếu tố nguy cơ

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Khi xuất hiện các triệu chứng bệnh động kinh như co giật đột ngột, mất ý thức, sùi bọt mép, mắt trợn, co cứng hoặc co giật kéo dài, cần đi khám bác sĩ ngay. 
Nếu cơn động kinh lặp lại nhiều lần hoặc kéo dài trên 5 phút không dừng, hoặc có các dấu hiệu yếu liệt tạm thời sau cơn như liệt nửa người (liệt Todd), người bệnh cũng cần được khám và điều trị kịp thời. 
Ngoài ra, khi có những cơn co giật vùng mặt, tay chân không kiểm soát, mất khả năng nhận thức trong cơn hoặc các triệu chứng bất thường về ý thức, hành vi dù nhẹ cũng nên đi khám để đánh giá và chẩn đoán chính xác.
Việc khám bác sĩ khi có triệu chứng bệnh động kinh giúp phát hiện nguyên nhân, đánh giá mức độ và bắt đầu điều trị sớm nhằm kiểm soát các cơn động kinh, tránh biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, nếu người bệnh có tiền sử động kinh nhưng cơn diễn ra không theo lịch trình điều trị hay có dấu hiệu chuyển biến nặng hơn, cần liên hệ ngay bác sĩ.

Cách điều trị và phòng ngừa bệnh động kinh

Điều trị và phòng ngừa bệnh động kinh chủ yếu bao gồm điều trị y tế, sử dụng thuốc theo chỉ định và phòng ngừa bằng lối sống lành mạnh. Sau đây là một số biện pháp hiệu quả được các chuyên gia khuyến cáo.

Cách điều trị bệnh động kinh

Thuốc kháng động kinh là phương pháp phổ biến nhất, bác sĩ thường chỉ định dùng một hoặc nhiều loại thuốc tùy theo thể trạng, loại động kinh và mức độ của bệnh. Việc dùng thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt, không tự ý bỏ thuốc để tránh tái phát cơn co giật.
Với những trường hợp bệnh kháng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt bỏ hoặc phẫu thuật điều chỉnh vùng não gây động kinh nhằm kiểm soát hoặc giảm các cơn co giật.
Chế độ ăn ketogenic: Với những người không đáp ứng tốt với thuốc, chế độ ăn giàu chất béo và ít carbohydrate (theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng) có thể giúp giảm cơn động kinh.
Các phương pháp khác: Kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) là một kỹ thuật mới đang được nghiên cứu để chữa trị động kinh ở những bệnh nhân không thể phẫu thuật. 

Điều trị bệnh động kinh dùng thuốc

Phòng ngừa bệnh động kinh 

Phòng ngừa chấn thương:

• Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, chơi thể thao và bảo vệ đầu trong các hoạt động có nguy cơ.
• Giảm nguy cơ té ngã.

Chăm sóc sức khỏe định kỳ:

• Theo dõi và kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ như cao huyết áp, tiểu đường, béo phì, không hút thuốc và hạn chế rượu bia.
• Cần thăm khám sức khỏe thần kinh định kỳ để phát hiện sớm các bất thường có thể dẫn đến động kinh.

Quản lý sức khỏe bà mẹ và trẻ em:

• Chăm sóc chu sinh đầy đủ để giảm nguy cơ động kinh do chấn thương khi sinh.
• Khi trẻ bị sốt cao, cần hạ nhiệt độ kịp thời và đưa đến cơ sở y tế để thăm khám.
• Tiêm phòng đầy đủ cho trẻ để phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng.

Duy trì lối sống lành mạnh:

• Ngủ đủ giấc, vì thiếu ngủ là một trong những yếu tố kích phát cơn động kinh.
• Tránh các chất kích thích như rượu, bia.
• Hạn chế đồ ăn cay nóng và thực phẩm nhiều đường.
• Giảm căng thẳng bằng cách tập thiền, nghe nhạc hoặc kết nối với gia đình, bạn bè.
• Tránh các yếu tố kích thích như ánh sáng nhấp nháy (sử dụng kính râm khi xem tivi, máy tính). 

Kết luận

Nhận biết sớm triệu chứng bệnh động kinh là yếu tố then chốt giúp người bệnh được điều trị kịp thời và giảm thiểu biến chứng nguy hiểm. Bằng cách hiểu rõ các dấu hiệu, nguyên nhân, yếu tố nguy cơ, đồng thời tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, bệnh nhân có thể kiểm soát cơn động kinh hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống. Hãy chủ động theo dõi sức khỏe, ghi nhận mọi biểu hiện bất thường và đi khám chuyên khoa ngay khi cần thiết để bảo vệ bản thân và gia đình.