Bệnh động kinh có di truyền không? Hiểu đúng để nhận biết nguy cơ

Khi trong gia đình có người mắc bệnh động kinh và bạn lo ngại nguy cơ ảnh hưởng đến thế hệ sau. Vậy bệnh động kinh có di truyền không? Động kinh là rối loạn thần kinh mạn tính liên quan đến sự bất thường trong hoạt động điện của não, có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi. Hiểu rõ khả năng di truyền, cơ chế hình thành bệnh và các yếu tố nguy cơ sẽ giúp bạn chủ động phát hiện sớm, thăm khám đúng chuyên khoa và phòng ngừa hiệu quả. Cùng Thuốc Hướng Thần điểm qua bài viết bên dưới để có câu trả lời chính xác nhé.

Bệnh động kinh có di truyền không?

Vậy bệnh động kinh có di truyền không? Bệnh động kinh có thể di truyền ở một số trường hợp nhất định, đặc biệt với các dạng vô căn hoặc liên quan đến đột biến gen, nhưng không phải tất cả các trường hợp đều do yếu tố di truyền và nguy cơ thường thấp.
Bệnh động kinh là một rối loạn thần kinh phổ biến, nhưng nguyên nhân gây bệnh rất đa dạng. Khi tìm hiểu về khả năng di truyền, các chuyên gia thường phân loại nguyên nhân thành ba nhóm chính:

• Nguyên nhân do di truyền

Một số loại động kinh có thể được truyền từ thế hệ trước sang thế hệ sau. Trong những trường hợp này, bố hoặc mẹ mắc bệnh động kinh có thể làm tăng nguy cơ con cái phát triển bệnh. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp động kinh do di truyền đều được chứng minh là thừa hưởng từ người thân.
Ngoài ra, còn có các dạng động kinh xuất hiện do đột biến gen mới, không liên quan đến tiền sử gia đình. Những đột biến này thường ảnh hưởng đến các gen kiểm soát hoạt động của tế bào thần kinh trong não. Trong nhiều trường hợp, người mang đột biến gen không chắc chắn sẽ phát triển động kinh, vì còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác.

Bệnh động kinh có di truyền không? Có nhưng tùy vào từng trường hợp

• Nguyên nhân ẩn

Một số trường hợp động kinh chưa xác định được nguyên nhân cụ thể, gọi là động kinh cryptogenic. Hiện nay, vẫn chưa có đủ bằng chứng để khẳng định loại này có di truyền hay không.

• Nguyên nhân từ tổn thương não

Các tổn thương não như chấn thương đầu, tổn thương trước khi sinh, u não, dị dạng mạch máu, đột quỵ hay viêm não, viêm màng não do vi khuẩn… đều có thể gây động kinh. Tuy nhiên, nhóm nguyên nhân này không có tính chất di truyền, nghĩa là bệnh không truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

• Khi di truyền kết hợp với yếu tố môi trường

Theo các nghiên cứu, nguy cơ mắc động kinh tăng khi có sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và tác động môi trường. Ví dụ, nếu cha, mẹ hoặc anh chị em ruột mắc động kinh, nguy cơ phát triển bệnh ở người còn lại dao động từ 1% đến 20%, tùy thuộc vào loại động kinh. Động kinh toàn thể có nguy cơ di truyền cao hơn so với động kinh khu trú.

Nguyên nhân gây bệnh động kinh khác 

Bệnh động kinh có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố di truyền, tổn thương não và các tác động môi trường. Cụ thể:

• Chấn thương sọ não: Những tai nạn nghiêm trọng gây tổn thương vùng não có thể dẫn đến rối loạn hoạt động thần kinh, làm tăng nguy cơ xuất hiện cơn động kinh.
• Tổn thương hoặc bệnh lý não: Các tình trạng như khối u não, đột quỵ hoặc bất thường cấu trúc não có thể khiến các tế bào thần kinh hoạt động không ổn định, dẫn đến động kinh. Bên cạnh đó, viêm màng não, viêm não hay các bệnh lý thần kinh khác cũng được xem là nguyên nhân tiềm ẩn.
• Chấn thương trước khi sinh: Trẻ sơ sinh có thể mắc động kinh nếu trong quá trình mang thai gặp tình trạng nhiễm trùng, thiếu dinh dưỡng hoặc tổn thương não khi sinh. Những yếu tố này làm não trẻ dễ bị rối loạn chức năng, dẫn tới nguy cơ co giật hoặc động kinh sau này.
• Yếu tố liên quan đến trẻ nhỏ: Trẻ em từng trải qua sốt cao kèm co giật kéo dài cũng có khả năng tiến triển thành động kinh nếu không được kiểm soát kịp thời.
• Tác động từ thuốc và chất kích thích: Sử dụng một số loại thuốc, đặc biệt là thuốc chống trầm cảm, cùng với các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá hay ma túy, có thể làm gia tăng nguy cơ phát triển bệnh động kinh. Những yếu tố này thường tác động gián tiếp, làm rối loạn hoạt động của tế bào thần kinh.

Nguyên nhân gây động kinh chấn thương sọ não

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh động kinh và các yếu tố nguy cơ

Bệnh động kinh có lây không?

Bệnh động kinh là kết quả của các tín hiệu điện bất thường trong não, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh trung ương. Quan trọng là, động kinh không phải là bệnh lây lan. Hiện nay, không có con đường nào được xác định có thể truyền bệnh từ người này sang người khác, nên nguy cơ lây nhiễm là gần như bằng 0.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng khẳng định rằng động kinh là một bệnh mãn tính không lây, vì vậy bạn hoàn toàn có thể sinh hoạt, học tập và làm việc cùng người mắc bệnh mà không cần lo lắng về việc bị lây bệnh.

Bệnh động kinh có phòng ngừa được không?

Bệnh động kinh không thể phòng ngừa hoàn toàn do nguyên nhân gây bệnh phức tạp và đa dạng. Tuy nhiên, việc phòng ngừa tập trung vào giảm thiểu các yếu tố nguy cơ, bảo vệ não bộ và duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp hạn chế nguy cơ mắc bệnh và giảm tái phát cho người đã bị động kinh.

• Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ cần kiểm soát

Động kinh có thể do nhiều nguyên nhân như chấn thương sọ não, viêm não, đột quỵ, nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương và các yếu tố di truyền. Phòng bệnh cần tập trung giảm thiểu các yếu tố này bằng cách đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, hạn chế tai nạn lao động, phòng ngừa chấn thương đầu, và chăm sóc sức khỏe thai kỳ tránh tác nhân gây hại cho thai nhi. Bên cạnh đó, hạn chế sử dụng rượu bia và các chất kích thích cũng giúp giảm nguy cơ phát triển động kinh.​

Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông để tránh tổn thương đầu

• Lối sống lành mạnh giúp phòng bệnh

Duy trì giấc ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, tránh căng thẳng kéo dài và tập luyện thể dục thường xuyên là những cách phòng ngừa hiệu quả. Chế độ dinh dưỡng cân bằng, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu omega-3, hạn chế chất kích thích cũng góp phần hỗ trợ hoạt động hệ thần kinh và phòng ngừa bệnh. Tinh thần thoải mái, tránh stress và thức khuya cũng rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ động kinh.​

• Theo dõi sức khỏe và can thiệp sớm

Khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm thần kinh giúp phát hiện sớm các bất thường ở não bộ, đặc biệt với người từng có chấn thương sọ não, viêm não hoặc đột quỵ. Việc phát hiện và điều trị kịp thời sẽ ngăn ngừa bệnh động kinh hoặc hạn chế tái phát, đồng thời giúp người bệnh kiểm soát cơn co giật tốt hơn.

Xem thêm: Phác đồ điều trị động kinh hiệu quả đang được áp dụng

Kết luận

Bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ bệnh động kinh có di truyền không và mức độ ảnh hưởng của yếu tố di truyền trong bệnh. Dù di truyền có thể làm tăng nguy cơ, động kinh không phải là bệnh chắc chắn di truyền và cũng không hề lây nhiễm. Việc nhận biết sớm, điều trị đúng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp người bệnh sống khỏe, sinh hoạt bình thường và giảm nguy cơ tái phát.
Nếu bạn hoặc người thân có triệu chứng nghi ngờ động kinh, hãy thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa thần kinh để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.