Triệu chứng rối loạn lưỡng cực thường gặp bạn cần biết

Triệu chứng rối loạn lưỡng cực thường biểu hiện qua những thay đổi rõ rệt về cảm xúc, năng lượng và hành vi, luân phiên giữa giai đoạn hưng cảm, trầm cảm hoặc cảm xúc hỗn hợp. Khi nhận biết sớm các triệu chứng này giúp người bệnh chủ động đi khám, chẩn đoán chính xác và kiểm soát bệnh hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống, học tập và công việc. Trong bài viết này, Thuốc Hướng Thần sẽ giúp bạn hiểu rõ chi tiết về các dấu hiệu rối loạn lưỡng cực thường gặp. 

Các triệu chứng rối loạn lưỡng cực thường gặp

Để nhận biết bệnh, bạn cần quan sát sự biến đổi hành vi qua từng giai đoạn cụ thể. Các triệu chứng rối loạn lưỡng cực thường được chia thành ba nhóm chính dựa trên trạng thái năng lượng và cảm xúc của người bệnh gồm hưng cảm, trầm cảm và hỗn hợp.

Nhóm biểu hiện hưng cảm và hưng cảm nhẹ

Hưng cảm là một trong những giai đoạn đặc trưng và dễ nhận biết nhất của rối loạn lưỡng cực. Ở trạng thái này, người bệnh thường rơi vào tình trạng tăng hưng phấn bất thường, luôn cảm thấy tràn đầy năng lượng, hoạt động liên tục và gần như không biết mệt. Nhu cầu ăn uống, nghỉ ngơi giảm rõ rệt, trong khi cảm xúc lại trở nên khó kiểm soát và rất dễ bị kích thích bởi những tác động nhỏ.

Trong các cơn hưng cảm, khả năng kiểm soát hành vi và cảm xúc của người bệnh suy giảm đáng kể, dẫn đến nhiều quyết định bốc đồng, thiếu cân nhắc.

Một số dấu hiệu hưng cảm thường gặp bao gồm:

• Giảm rõ rệt nhu cầu ngủ và ăn uống nhưng vẫn cảm thấy khỏe.
• Tâm trạng phấn khích, vui vẻ hoặc kích động quá mức trong thời gian dài.
• Nói nhiều, nói nhanh, khó ngắt lời người khác.
• Dễ cáu gắt, phản ứng mạnh với những tình huống rất nhỏ.
• Suy nghĩ nông nổi, liều lĩnh, dễ đưa ra các quyết định mang tính rủi ro như chi tiêu quá tay, đầu tư mạo hiểm, đánh bạc hoặc mua sắm không kiểm soát.
• Luôn tin rằng bản thân đang ở trạng thái tốt nhất, có khả năng làm được mọi việc.

Triệu chứng rối loạn lưỡng cực hưng cảm với biểu hiện nói nhiều khó ngắt lời

Bên cạnh hưng cảm điển hình, người mắc rối loạn lưỡng cực còn có thể trải qua hưng cảm nhẹ, là một dạng biểu hiện ít nghiêm trọng hơn. Ở giai đoạn này, các triệu chứng vẫn xuất hiện nhưng ở mức độ vừa phải, chẳng hạn như tăng tự tin, nói nhanh hơn bình thường, ngủ ít nhưng không cảm thấy mệt.

Đáng chú ý, trong một số trường hợp, hưng cảm nhẹ có thể mang lại cảm giác tích cực. Người bệnh trở nên cởi mở, lạc quan hơn, giao tiếp tốt và dễ xây dựng các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, nếu không được theo dõi và kiểm soát đúng cách, hưng cảm nhẹ vẫn có nguy cơ tiến triển thành hưng cảm nặng và ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống lâu dài.

Nhóm biểu hiện trong giai đoạn trầm cảm

Trái ngược với trạng thái hưng cảm, giai đoạn trầm cảm ở người rối loạn lưỡng cực thường đặc trưng bởi cảm xúc tiêu cực kéo dài, sự u uất và mất dần hứng thú với những hoạt động từng mang lại niềm vui. Các biểu hiện này thường kéo dài tối thiểu từ 2 tuần trở lên và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, học tập cũng như các mối quan hệ xã hội.

Trong giai đoạn trầm cảm, người bệnh có thể gặp phải những triệu chứng rối loạn lưỡng cực sau:

• Tâm trạng buồn bã, trống rỗng, dễ bi quan, không còn hứng thú với các sở thích trước đây.
• Cảm giác mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng, cơ thể uể oải dù không hoạt động nhiều.
• Rối loạn giấc ngủ, có thể là mất ngủ, ngủ chập chờn hoặc ngủ quá nhiều.
• Thay đổi cân nặng bất thường do ăn uống kém hoặc ăn nhiều hơn bình thường.
• Khó tập trung, suy nghĩ chậm, thiếu quyết đoán, có xu hướng thu mình và né tránh giao tiếp.
• Ở mức độ nghiêm trọng, người bệnh có thể xuất hiện những suy nghĩ tiêu cực về bản thân hoặc cuộc sống, cần được can thiệp y tế và hỗ trợ tâm lý kịp thời.

Giai đoạn trầm cảm không chỉ làm suy giảm chất lượng cuộc sống mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được nhận diện và điều trị đúng cách. Việc theo dõi sớm các dấu hiệu bất thường và tìm đến chuyên gia sức khỏe tâm thần đóng vai trò rất quan trọng trong kiểm soát rối loạn lưỡng cực.

Nhóm biểu hiện ở giai đoạn cảm xúc hỗn hợp

Giai đoạn hỗn hợp là một trong những biểu hiện phức tạp và khó nhận biết nhất của rối loạn lưỡng cực. Ở thời điểm này, người bệnh có thể đồng thời xuất hiện các dấu hiệu của hưng cảm (hoặc hưng cảm nhẹ) xen lẫn với một số triệu chứng trầm cảm, khiến trạng thái cảm xúc trở nên rối loạn và khó kiểm soát.

Khác với giai đoạn hưng cảm hay trầm cảm đơn thuần, giai đoạn hỗn hợp thường gây ra xung đột cảm xúc mạnh mẽ. Người bệnh vừa có năng lượng cao, suy nghĩ dồn dập, nhưng lại kèm theo cảm giác buồn bã, bế tắc hoặc tuyệt vọng. Sự thay đổi tâm trạng nhanh và thất thường này dễ khiến người bệnh rơi vào trạng thái căng thẳng, ức chế và mệt mỏi tinh thần.

Theo các chuyên gia sức khỏe tâm thần, giai đoạn hỗn hợp được xem là thời điểm nguy cơ cao, bởi người bệnh có đủ năng lượng hành động nhưng lại mang theo những cảm xúc tiêu cực sâu sắc. Điều này đòi hỏi phải được theo dõi và can thiệp y tế sớm để đảm bảo an toàn cho người bệnh.

Triệu chứng rối loạn lưỡng cực hỗn hợp buồn bã, bế tắc

Một số biểu hiện đi kèm khác

Ngoài ba nhóm triệu chứng rối loạn lưỡng cực chính kể trên, người mắc rối loạn lưỡng cực còn có thể gặp thêm một số biểu hiện khác, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng hoặc không được điều trị đúng cách, chẳng hạn như:

• Tăng lo âu, bồn chồn, căng thẳng kéo dài.
• Rối loạn nhận thức, suy nghĩ thiếu logic.
• Xuất hiện các trải nghiệm sai lệch về thực tế, như cảm giác bị theo dõi hoặc bị đe dọa.
• Trong giai đoạn trầm cảm nặng, người bệnh có thể tự trách bản thân quá mức, cảm thấy tội lỗi và đau khổ kéo dài.

Những biểu hiện này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hành vi và khả năng tự bảo vệ bản thân của người bệnh. Vì vậy, sự quan tâm, theo dõi sát sao từ gia đình, cùng với việc thăm khám và điều trị bởi chuyên gia tâm thần, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro và giúp người bệnh ổn định lâu dài.

Nguyên nhân rối loạn lưỡng cực

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác của rối loạn lưỡng cực vẫn chưa được xác định một cách tuyệt đối. Tuy nhiên, các nghiên cứu y học cho thấy bệnh thường hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố sinh học, di truyền và môi trường sống. Một số yếu tố có thể góp phần làm khởi phát hoặc làm nặng thêm các cơn rối loạn lưỡng cực bao gồm:

• Thay đổi sinh học trong não bộ

Nhiều nghiên cứu ghi nhận rằng người mắc rối loạn lưỡng cực có thể tồn tại những thay đổi nhất định trong cấu trúc và hoạt động của não, đặc biệt liên quan đến các chất dẫn truyền thần kinh kiểm soát cảm xúc và hành vi. Dù vai trò chính xác của những thay đổi này vẫn đang được nghiên cứu, đây được xem là một trong những nền tảng sinh học quan trọng của bệnh.

• Yếu tố di truyền

Rối loạn lưỡng cực có xu hướng di truyền trong gia đình. Nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở những người có người thân ruột thịt như cha mẹ hoặc anh chị em từng được chẩn đoán rối loạn lưỡng cực. Tuy nhiên, di truyền không phải là yếu tố duy nhất, mà thường cần kết hợp với các tác nhân khác để bệnh biểu hiện ra bên ngoài.

• Yếu tố tâm lý và môi trường

Những căng thẳng kéo dài, sang chấn tâm lý, áp lực học tập, công việc hoặc các biến cố lớn trong cuộc sống có thể kích hoạt cơn rối loạn cảm xúc ở những người đã có sẵn yếu tố nguy cơ. Môi trường sống thiếu ổn định cũng có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh việc tìm hiểu nguyên nhân, trị liệu tâm lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị và kiểm soát bệnh, thường được áp dụng song song với thuốc và điều chỉnh lối sống.

Trị liệu tâm lý giúp người bệnh:

• Hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe tâm thần của bản thân.
• Nhận diện sớm các dấu hiệu tái phát.
• Điều chỉnh suy nghĩ và hành vi theo hướng tích cực hơn.
• Nâng cao khả năng kiểm soát cảm xúc, duy trì sự tự tin.
• Cải thiện mối quan hệ với gia đình và xã hội.

Một khi kết hợp nhiều phương pháp điều trị phù hợp có thể giúp người mắc rối loạn lưỡng cực ổn định tâm trạng lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Căng thẳng kéo dài do áp lực công việc cũng là nguyên nhân gây rối loạn lưỡng cực

Xem thêm: Nguyên nhân rối loạn lưỡng cực và yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Khi nào cần đi khám bác sĩ ngay?

Đừng đợi đến khi các triệu chứng rối loạn lưỡng cực trở nên mất kiểm soát mới tìm kiếm sự giúp đỡ. Hãy đến gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần ngay nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu sau:

• Có ý định, hành vi tự sát, tự gây hại, hoặc làm hại người khác.
• Hành vi liều lĩnh, bốc đồng đến mức nguy hiểm (trong cơn hưng cảm).
• Mất kiểm soát, không thể tự chăm sóc bản thân. Ví dụ: không ăn, không ngủ, không vệ sinh được.
• Rối loạn cảm xúc cực nặng, có kèm theo loạn thần như ảo giác, ảo tưởng. 

Xem thêm: Bệnh rối loạn lưỡng cực có di truyền không nếu gia đình có người mắc

Câu hỏi thường gặp

1. Triệu chứng rối loạn lưỡng cực có tự hết không?

Không, triệu chứng rối loạn lưỡng cực không tự hết mà là một bệnh mãn tính cần điều trị lâu dài để kiểm soát, không thể chữa khỏi hoàn toàn; nếu không điều trị, các cơn hưng cảm và trầm cảm có thể tái phát và ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, nhưng bằng thuốc và trị liệu tâm lý, người bệnh có thể duy trì cuộc sống ổn định. 

2. Rối loạn lưỡng cực có nguy hiểm không?

Rối loạn lưỡng cực rất nguy hiểm vì có thể gây ra những biến động cảm xúc cực đoan (hưng cảm và trầm cảm), dẫn đến hành vi bốc đồng, tự hại hoặc tự tử; ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc, các mối quan hệ, sức khỏe thể chất (tim mạch, béo phì, tiểu đường) và làm giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí tử vong nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3. Bao lâu thì các triệu chứng rối loạn lưỡng cực xuất hiện?

Triệu chứng rối loạn lưỡng cực xuất hiện theo từng giai đoạn tâm trạng (hưng cảm, hưng cảm nhẹ và trầm cảm), có thể kéo dài từ vài ngày, vài tuần đến vài tháng, với các cơn thay đổi tâm trạng diễn ra thường xuyên (vài lần/năm) hoặc nhanh chóng (vài lần/tháng), thường khởi phát ở tuổi thanh thiếu niên hoặc đầu 20 và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày. 

4. Có thể kiểm soát triệu chứng không nếu điều trị sớm?

Có, việc điều trị sớm rối loạn lưỡng cực giúp kiểm soát tốt các triệu chứng, giảm mức độ nghiêm trọng của các cơn hưng cảm, trầm cảm và ngăn ngừa tái phát, mặc dù bệnh này thường mạn tính và không thể chữa khỏi hoàn toàn.

Kết luận 

Triệu chứng rối loạn lưỡng cực rất đa dạng, bao gồm các giai đoạn hưng cảm, trầm cảm và cảm xúc hỗn hợp, ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của người bệnh. Việc nhận biết sớm, hiểu đúng và chủ động thăm khám là chìa khóa giúp kiểm soát bệnh hiệu quả. Nếu bạn hoặc người thân có những dấu hiệu nghi ngờ, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.