Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày do đâu và xử lý thế nào?

Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày là tình trạng khiến nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy bé ngủ chập chờn, dễ tỉnh, quấy khóc dù tổng thời gian ngủ có vẻ vẫn đủ. Vậy hiện tượng này có bình thường không, nguyên nhân do đâu và cha mẹ cần xử lý như thế nào để giúp con ngủ ngon, phát triển khỏe mạnh? Bài viết dưới đây, Thuốc Hướng Thần sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất vấn đề và cách cải thiện hiệu quả, an toàn cho trẻ sơ sinh.

Hiểu về chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh

Giấc ngủ đóng vai trò then chốt trong sự phát triển thể chất và não bộ của trẻ sơ sinh. Trung bình, trẻ có thể ngủ từ 14–17 giờ mỗi ngày, tuy nhiên thời gian này không kéo dài liên tục mà thường được chia thành nhiều giấc ngắn cả ngày lẫn đêm. Vì hệ thần kinh của trẻ còn non nớt, nhịp sinh học chưa ổn định nên chu kỳ ngủ, thức của bé có thể thay đổi liên tục theo từng ngày, từng giai đoạn phát triển.

• Trẻ sơ sinh từ 0 – 3 tháng tuổi

Ở giai đoạn đầu đời, giấc ngủ không chỉ giúp trẻ nghỉ ngơi mà còn là thời gian vàng để cơ thể tăng trưởng và hoàn thiện các chức năng quan trọng. Trẻ thường ngủ rất nhiều, chỉ tỉnh giấc để bú hoặc phản ứng ngắn với môi trường xung quanh rồi lại nhanh chóng chìm vào giấc ngủ.

Tuy nhiên, do chu kỳ ngủ chưa hoàn chỉnh, nhiều bé có biểu hiện trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày, dễ tỉnh giấc, ngủ chập chờn. Đây là hiện tượng khá phổ biến và thường liên quan đến sinh lý tự nhiên của trẻ trong những tháng đầu.

Chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh ở mỗi độ tuổi sẽ khác nhau

• Trẻ từ 3 – 12 tháng tuổi

Khi bước sang giai đoạn này, đặc biệt từ khoảng 6 tháng tuổi, nhiều trẻ đã có khả năng ngủ liền mạch vào ban đêm mà không cần thức dậy bú. Thời gian thức vào ban ngày kéo dài hơn, trẻ bắt đầu tương tác nhiều hơn với môi trường xung quanh.

Gần mốc 12 tháng tuổi, nhịp sinh hoạt của bé dần ổn định, giấc ngủ ban đêm chiếm ưu thế, ban ngày thường chỉ còn 1–2 giấc ngủ ngắn. Nếu trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày trong giai đoạn này, nguyên nhân có thể đến từ môi trường ngủ, thói quen sinh hoạt hoặc sự phát triển vận động, nhận thức mạnh mẽ của trẻ.

• Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên

Khi trẻ bắt đầu biết đi, thời gian ngủ trong mỗi giấc thường dài và ổn định hơn. Trẻ ít thức giấc ban đêm và có khả năng tự quay lại giấc ngủ tốt hơn so với trước. Đến độ tuổi mẫu giáo, hầu hết trẻ đã cai sữa hoàn toàn và có thể duy trì giấc ngủ dài mà không cần thức dậy để ăn đêm.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ sự phát triển thể chất, thần kinh và môi trường xung quanh. Trong quá trình lớn lên, bé liên tục học hỏi và thích nghi với thế giới mới, vì vậy không ít trẻ gặp tình trạng ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc vào ban ngày. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày mà cha mẹ nên lưu ý.

• Rối loạn lo âu chia ly

Từ khoảng 8–12 tháng tuổi, nhiều trẻ bắt đầu hình thành cảm giác gắn bó mạnh mẽ với cha mẹ. Khi không nhìn thấy hoặc không cảm nhận được sự hiện diện quen thuộc, bé có thể lo lắng, quấy khóc và tỉnh giấc giữa chừng. Dù không nguy hiểm, lo âu chia ly có thể khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày và thường sẽ tự cải thiện khi trẻ lớn hơn, khoảng sau 2 tuổi.

• Ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ là tình trạng trẻ tạm ngừng thở trong thời gian ngắn (thường trên 10 giây) khi đang ngủ. Đây là nguyên nhân nghiêm trọng có thể gây gián đoạn giấc ngủ lặp đi lặp lại, khiến bé ngủ không sâu và mệt mỏi khi thức dậy. Nếu trẻ có biểu hiện ngáy to, thở khò khè hoặc ngủ không yên kéo dài, cha mẹ nên đưa bé đi khám sớm.

• Não bộ hoạt động quá mức

Trong những giai đoạn phát triển nhận thức mạnh mẽ, não bộ của trẻ luôn trong trạng thái học tập. Bé có thể tập nói, ghi nhớ đồ vật hoặc phản xạ vận động mới. Chính sự kích thích thần kinh này đôi khi khiến trẻ dễ tỉnh giấc, ngủ không liền mạch, đặc biệt là vào ban ngày, là thời điểm não bộ hoạt động sôi nổi nhất.

• Hội chứng chân không yên

Dù phổ biến hơn ở người lớn, hội chứng chân không yên vẫn có thể xuất hiện ở trẻ nhỏ. Bé có cảm giác khó chịu ở chân như tê, ngứa hoặc kiến bò, dẫn đến cử động liên tục khi ngủ. Điều này làm giấc ngủ bị ngắt quãng và góp phần khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày.

• Dị ứng, hen suyễn hoặc bệnh lý đường hô hấp

Các vấn đề như nghẹt mũi, viêm tai, ho, khó thở do dị ứng, cảm lạnh hay hen suyễn đều có thể khiến trẻ khó ngủ, dễ tỉnh giấc. Trong những trường hợp này, việc trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày thường đi kèm với các dấu hiệu khó chịu về hô hấp.

Trẻ bị bệnh ho, dị ứng cũng là nguyên nhân khiến trẻ ngủ không sâu giấc vào ban ngày

• Môi trường ngủ và thể trạng của trẻ

Không gian ngủ quá ồn, quá sáng, nhiệt độ không phù hợp hoặc lịch sinh hoạt ban ngày thiếu cân đối đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Ngoài ra, việc trẻ vận động quá nhiều, quá mệt hoặc bị kích thích mạnh trước giờ ngủ cũng là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày. Một số trường hợp hiếm gặp hơn có thể liên quan đến việc tiếp xúc với chất kích thích như caffeine gián tiếp (qua sữa mẹ).

• Ác mộng hoặc giấc mơ khiến trẻ hoảng sợ

Khi trí tưởng tượng bắt đầu phát triển, một số trẻ có thể gặp ác mộng, dù chưa diễn đạt được bằng lời. Trẻ có thể tỉnh giấc đột ngột, khóc thét hoặc sợ hãi, làm giấc ngủ ban ngày trở nên ngắn và không trọn vẹn.

• Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh hoặc chu kỳ ngủ, thức của trẻ. Nếu bé đang dùng thuốc và xuất hiện tình trạng ngủ không sâu, cha mẹ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn điều chỉnh phù hợp, tuyệt đối không tự ý thay đổi liều dùng.

Xem thêm: Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc, hay giật mình về đêm

Ảnh hưởng của việc trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc

Việc trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc có thể gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ. Dưới đây là một số ảnh hưởng có thể gây ra:

• Hệ miễn dịch

Ngủ không sâu giấc làm hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện trở nên yếu hơn, dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp hoặc tiêu hóa. Điều này xảy ra vì giấc ngủ sâu giúp cơ thể sản sinh các tế bào miễn dịch và hormone tăng cường đề kháng, thiếu ngủ làm gián đoạn quá trình này.

• Phát triển thể chất

Giấc ngủ kém cản trở sự tăng trưởng chiều cao, cân nặng và phát triển cơ xương khớp ở trẻ. Trẻ ngủ không đủ sâu thường mệt mỏi, quấy khóc nhiều hơn, dẫn đến giảm hấp thu dinh dưỡng và chậm phát triển thể chất tổng thể.

• Phát triển não bộ

Thiếu giấc ngủ sâu làm giảm tốc độ hình thành và hoàn thiện não bộ, ảnh hưởng đến khả năng nhận thức và trí nhớ lâu dài. Các nghiên cứu cho thấy trẻ sơ sinh ngủ kém có điểm số phát triển nhận thức thấp hơn ở giai đoạn sau, do giấc ngủ REM bị gián đoạn, đây là giai đoạn quan trọng cho sự kết nối thần kinh.

• Rủi ro lâu dài

Trẻ ngủ không sâu giấc từ nhỏ có nguy cơ cao bị béo phì sau này do rối loạn hormone tăng trưởng và chuyển hóa năng lượng. Ngoài ra, tình trạng kéo dài còn liên quan đến chậm phát triển cảm xúc, tăng nguy cơ rối loạn hành vi và thậm chí các vấn đề như tự kỷ ở một số trường hợp.

Cách xử lý giúp bé ngủ ngon và sâu giấc hơn

Giấc ngủ sâu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển não bộ, thể chất và cảm xúc của trẻ. Nếu trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày, cha mẹ có thể chủ động điều chỉnh thói quen và môi trường ngủ để giúp bé dễ dàng chìm vào giấc ngủ chất lượng hơn.

1. Cho bé nằm ngửa khi ngủ

Tư thế nằm ngửa được khuyến cáo là an toàn nhất cho trẻ sơ sinh, giúp giảm nguy cơ đột tử ở trẻ (SIDS) và hỗ trợ đường thở luôn thông thoáng. Khi bé ngủ đúng tư thế, nhịp thở ổn định hơn, từ đó hạn chế tình trạng giật mình, thức giấc giữa chừng, là nguyên nhân thường gặp khiến trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày.

Cho bé nằm ngửa khi ngủ là cách giúp bé ngủ ngon và sâu giấc hơn

2. Hạn chế ánh sáng và thiết bị điện tử

Ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng xanh từ điện thoại, tivi hoặc máy tính, có thể làm ức chế hormone melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ. Trước giờ ngủ ban ngày, cha mẹ nên tắt hoặc tránh để bé tiếp xúc với các thiết bị phát sáng, đồng thời tạo không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu để giúp bé dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn.

3. Tạo cảm giác an toàn cho bé khi ngủ

Cảm giác được che chở và an toàn giúp trẻ ngủ ngon hơn. Thay vì để thú nhồi bông trong nôi (không khuyến khích với trẻ sơ sinh vì lý do an toàn), cha mẹ có thể:

• Quấn bé bằng khăn mỏng đúng cách.
• Đặt bé ngủ trong không gian quen thuộc.
• Giữ mùi hương quen thuộc của mẹ (ví dụ: áo của mẹ đặt gần nôi nhưng ngoài tầm với của bé).

Những yếu tố này giúp bé yên tâm hơn, từ đó giảm tình trạng trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày.

4. Giảm kích thích và căng thẳng trước giờ ngủ

Khi bé bị kích thích quá mức, nồng độ hormone cortisol trong cơ thể tăng cao sẽ khiến trẻ khó thư giãn và khó ngủ sâu. Trước giấc ngủ ban ngày, cha mẹ nên:

• Tránh cho bé chơi đùa quá sôi động.
• Giữ không khí nhẹ nhàng, giọng nói nhỏ.
• Có thể ru bé bằng nhạc êm dịu hoặc đọc sách với giọng chậm rãi.

Những hoạt động này giúp cơ thể bé thư giãn, tạo điều kiện để giấc ngủ đến tự nhiên và sâu hơn.

5. Duy trì lịch sinh hoạt đều đặn

Một lịch sinh hoạt ổn định giúp cơ thể trẻ hình thành nhịp sinh học rõ ràng. Khi bé được ngủ, ăn, chơi theo khung giờ tương đối cố định, tình trạng trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày cũng sẽ được cải thiện đáng kể theo thời gian.

Nhìn chung, trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày tuy không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến tâm trạng, sự phát triển và cả chất lượng giấc ngủ ban đêm của bé. Việc xây dựng môi trường ngủ an toàn, yên tĩnh và thói quen sinh hoạt khoa học chính là chìa khóa giúp trẻ có giấc ngủ sâu và trọn vẹn hơn.

Khi nào mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Dù trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày thường là vấn đề sinh lý, nhưng đôi khi đó là dấu hiệu của bệnh lý.

Các dấu hiệu cảnh báo mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ: 

• Bé ngủ không sâu kèm theo tình trạng đổ mồ hôi trộm cực nhiều, rụng tóc vành khăn (có thể thiếu Vitamin D, canxi).
• Bé quấy khóc dữ dội, co người, có dấu hiệu đau bụng (đầy hơi, trào ngược dạ dày).
• Bé thở khò khè, khó thở hoặc có nhịp thở bất thường khi ngủ.
• Bé không tăng cân hoặc sụt cân trong thời gian dài.

Xem thêm: 

Ngủ không sâu giấc: Nguyên nhân và giải pháp giúp ngủ ngon
Chu kỳ giấc ngủ chuẩn giúp tỉnh táo khi thức dậy

Một số câu hỏi thường gặp 

1. Trẻ sơ sinh ngủ ngày bao lâu là đủ?

Trẻ dưới 3 tháng tuổi thường ngủ từ 14 - 17 tiếng mỗi ngày, trong đó các giấc ngủ ngày thường kéo dài tổng cộng khoảng 6 - 8 tiếng, chia làm 3 - 4 giấc nhỏ.

2. Trẻ sơ sinh ngủ ngày ít đêm ngủ nhiều có sao không?

Điều này thực tế lại là tín hiệu tốt vì bé đã bắt đầu phân biệt được ngày đêm. Tuy nhiên, nếu ban ngày bé thức quá lâu dẫn đến quá mệt, bé sẽ hay quấy khóc vào chiều tối.

3. Có nên dùng thuốc bổ trợ giấc ngủ cho bé không?

Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc an thần hay thảo dược cho trẻ sơ sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nhi.

4. Mẹ nên ăn gì để sữa giúp bé ngủ ngon hơn?

Mẹ nên bổ sung thực phẩm giàu Vitamin B6, Magie và Tryptophan như chuối, cá hồi, các loại hạt và ngũ cốc. Những chất này chuyển hóa vào sữa mẹ giúp bé thư giãn hệ thần kinh.

5. Ngủ ngày không sâu giấc có ảnh hưởng đến ngủ đêm không?

Có. Theo quy luật giấc ngủ nuôi dưỡng giấc ngủ, nếu ban ngày bé ngủ quá ít và mệt mỏi, cơ thể sẽ sản sinh hormone gây căng thẳng khiến giấc ngủ đêm của bé cũng bị gián đoạn, hay giật mình.

Kết luận

Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc vào ban ngày là hiện tượng khá phổ biến và phần lớn mang tính sinh lý. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan mà cần hiểu rõ nguyên nhân, theo dõi biểu hiện của bé và áp dụng các biện pháp chăm sóc phù hợp. Khi được ngủ đủ và ngủ chất lượng, trẻ sẽ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn trí não, đồng thời giúp cha mẹ yên tâm và nhàn hơn trong hành trình nuôi con.