Các giai đoạn của bệnh Alzheimer diễn tiến như thế nào?

Các giai đoạn của bệnh Alzheimer phản ánh quá trình suy giảm trí nhớ và nhận thức tiến triển theo thời gian, từ giai đoạn gần như không có triệu chứng cho đến khi người bệnh mất hoàn toàn khả năng tự chăm sóc. Việc hiểu rõ từng giai đoạn giúp người bệnh và gia đình nhận biết sớm, can thiệp kịp thời và có kế hoạch chăm sóc phù hợp, từ đó làm chậm tiến triển bệnh và cải thiện chất lượng sống.

Alzheimer là bệnh lý thoái hóa thần kinh mạn tính, diễn tiến âm thầm nhưng không thể đảo ngược. Bệnh thường gặp ở người cao tuổi, tuy nhiên cũng có thể xuất hiện sớm hơn. Trên lâm sàng, các chuyên gia thường chia bệnh Alzheimer thành 7 giai đoạn, dựa trên mức độ suy giảm nhận thức, hành vi và khả năng sinh hoạt hằng ngày. Cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu qua bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn nhé.

Các giai đoạn của bệnh Alzheimer cần nhận biết

Bệnh Alzheimer là một bệnh lý thoái hóa thần kinh tiến triển chậm, diễn biến qua nhiều giai đoạn khác nhau. Việc hiểu rõ các giai đoạn của bệnh Alzheimer sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong việc theo dõi, chăm sóc và điều trị. Dưới đây là 7 giai đoạn phổ biến của bệnh Alzheimer.

Giai đoạn 1: Chưa xuất hiện triệu chứng lâm sàng

Ở giai đoạn khởi phát, người mắc Alzheimer hầu như không có biểu hiện lâm sàng cụ thể. Trí nhớ, hành vi và khả năng sinh hoạt vẫn bình thường nên rất khó phát hiện bằng quan sát thông thường.

Chỉ thông qua các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu như chụp PET, MRI hoặc xét nghiệm sinh học, bác sĩ mới có thể nhận thấy những thay đổi bất thường trong hoạt động não bộ. Đây là giai đoạn tiềm ẩn trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer.

Các giai đoạn của bệnh Alzheimer bắt đầu từ giai đoạn nhẹ chưa xuất hiện triệu chứng

Giai đoạn 2: Biểu hiện rất nhẹ, dễ nhầm với lão hóa tự nhiên

Ở giai đoạn này, người bệnh có thể gặp những vấn đề nhỏ về trí nhớ như quên tên đồ vật quen thuộc, quên vị trí để đồ. Tuy nhiên, các biểu hiện này chưa ảnh hưởng đáng kể đến công việc hay sinh hoạt hàng ngày.

Do triệu chứng khá giống với quá trình lão hóa tự nhiên, nhiều người thường chủ quan và bỏ qua, khiến bệnh Alzheimer không được phát hiện sớm.

Giai đoạn 3: Suy giảm nhận thức mức độ nhẹ

Khi bước sang giai đoạn này trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer, sự suy giảm trí nhớ và tư duy bắt đầu rõ rệt hơn. Người bệnh có thể làm việc kém hiệu quả, khó tập trung, thường xuyên để quên đồ đạc và gặp trở ngại khi lập kế hoạch hoặc giải quyết vấn đề.

Gia đình và những người xung quanh lúc này đã có thể nhận ra sự thay đổi so với trước đây.

Giai đoạn 4: Suy giảm nhận thức mức độ trung bình

Những dấu hiệu ở giai đoạn trước trở nên nghiêm trọng hơn. Người bệnh không chỉ hay quên mà còn mất dần khả năng ghi nhớ thông tin cá nhân, nhầm lẫn ngày tháng, năm sinh hoặc quên cách thực hiện những công việc quen thuộc như nấu ăn, quản lý chi tiêu.

Khả năng tự lập bắt đầu suy giảm, người bệnh cần được hỗ trợ nhiều hơn trong sinh hoạt.

Giai đoạn 5: Suy giảm nhận thức rõ rệt

Ở giai đoạn này, người mắc Alzheimer có thể không nhớ mình đang ở đâu, quên địa chỉ nhà, số điện thoại hoặc bối rối trước những việc từng rất quen thuộc.

Người bệnh thường lặp đi lặp lại cùng một câu hỏi do cảm giác lo lắng, mất an toàn. Người chăm sóc cần kiên nhẫn, nhẹ nhàng trả lời để tránh làm họ căng thẳng hơn, đây là điều rất quan trọng khi chăm sóc bệnh nhân trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer tiến triển.

Giai đoạn 6: Suy giảm nhận thức nặng

Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể không nhận ra người thân, nhầm lẫn mối quan hệ gia đình hoặc xuất hiện ảo giác, hoang tưởng. Tình trạng đi lang thang, dễ bị lạc xảy ra thường xuyên, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.

Lúc này, người bệnh gần như phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc trong cuộc sống hàng ngày.

Giai đoạn suy giảm nhận thức nặng của ngưởi bệnh Alzheimer

Giai đoạn 7: Suy giảm nhận thức giai đoạn rất nặng

Đây là giai đoạn cuối cùng trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer. Người bệnh mất hầu hết các kỹ năng cơ bản như đi lại, ăn uống, giao tiếp. Họ không còn khả năng tự chăm sóc bản thân.

Người chăm sóc cần hỗ trợ toàn diện: chuẩn bị thức ăn mềm, dễ nuốt, nhắc nhở và đảm bảo người bệnh được cung cấp đủ nước, vì ở giai đoạn này họ thậm chí không còn cảm giác khát.

Xem thêm: Triệu chứng bệnh Alzheimer: Nhận biết sớm để điều trị hiệu quả

Thời gian diễn tiến của các giai đoạn của bệnh Alzheimer

Bệnh Alzheimer diễn tiến chậm qua các giai đoạn (tiền lâm sàng, nhẹ, vừa, nặng), có thể kéo dài từ 8-10 năm hoặc hơn 20 năm tùy người, với trung bình sống khoảng 3-11 năm sau chẩn đoán, nhưng các mốc thời gian này không cố định, các giai đoạn có thể chồng lấn và thay đổi tùy thuộc vào thể trạng, chăm sóc và các bệnh lý đi kèm. 
Bệnh thường được chia thành 3 giai đoạn chính (nhẹ, vừa, nặng) hoặc 7 giai đoạn chi tiết hơn, bắt đầu từ khi chưa có triệu chứng:

• Giai đoạn tiền lâm sàng không triệu chứng: Bệnh đã bắt đầu trong 10-20 năm trước đó nhưng chưa có biểu hiện rõ rệt.
• Giai đoạn Nhẹ (Suy giảm nhận thức nhẹ): Có thể kéo dài 2-4 năm hoặc hơn.
• Giai đoạn Vừa (Suy giảm nhận thức vừa phải): Thường là giai đoạn dài nhất, có thể kéo dài vài năm đến 10 năm hoặc hơn.
• Giai đoạn Nặng (Suy giảm nhận thức nặng/rất nặng): Giai đoạn cuối thường kéo dài dưới 2 năm, suy giảm chức năng cơ thể nhanh chóng. 

Hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ người bệnh Alzheimer

Chăm sóc người mắc Alzheimer đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu hiểu và điều chỉnh phù hợp với mức độ tiến triển của bệnh. Ở mỗi thời điểm trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer, người chăm sóc cần có cách tiếp cận khác nhau để giúp người bệnh duy trì chất lượng sống tốt nhất.

Giai đoạn sớm: Đồng hành, trò chuyện và hỗ trợ tinh thần

Ở giai đoạn đầu, bác sĩ thường khuyến khích người thân dành nhiều thời gian trò chuyện, lắng nghe và chia sẻ với người bệnh. Mặc dù các triệu chứng chưa quá rõ ràng, người bệnh có thể bắt đầu gặp khó khăn với một số hoạt động quen thuộc như lái xe, nấu ăn hoặc sắp xếp công việc hàng ngày.

Vai trò của người chăm sóc lúc này là hỗ trợ nhẹ nhàng, động viên, ở bên cạnh và giúp người bệnh khi cần thiết, thay vì tạo áp lực hoặc trách móc.

Người chăm sóc nên trò chuyện cùng người bệnh để hỗ trợ tinh thần tốt hơn

Giai đoạn trung bình: Tăng cường giám sát và nhắc nhở

Khi bệnh tiến triển đến giai đoạn trung bình trong các giai đoạn của bệnh Alzheimer, người bệnh vẫn có thể tự đi lại và ăn uống, nhưng thường xuyên quên những việc quen thuộc, cần được nhắc nhở liên tục. Khả năng diễn đạt suy nghĩ cũng giảm dần, khiến họ khó giao tiếp như trước.

Ngoài ra, tình trạng đi lang thang và bị lạc có thể xảy ra, vì vậy gia đình cần dành nhiều thời gian theo dõi, đảm bảo môi trường sống an toàn và hạn chế các nguy cơ không mong muốn.

Giai đoạn muộn: Chăm sóc toàn diện và hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày

Ở giai đoạn cuối của các giai đoạn của bệnh Alzheimer, người bệnh gần như phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc. Khả năng ngôn ngữ suy giảm nghiêm trọng, người bệnh không còn giao tiếp được và thường nhầm lẫn giữa quá khứ, hiện tại, thậm chí không nhận ra người thân quen.

Gia đình cần hỗ trợ toàn diện từ ăn uống, đi lại đến vệ sinh cá nhân như tắm rửa, thay quần áo. Trong trường hợp không đủ nhân lực hoặc chuyên môn, việc cân nhắc các dịch vụ chăm sóc chuyên biệt là giải pháp cần thiết để đảm bảo sức khỏe và sự an toàn cho người bệnh.

Phòng ngừa Alzheimer từ sớm để giảm nguy cơ về sau

Hiện nay, Alzheimer không chỉ gặp ở người cao tuổi mà có thể xuất hiện ở người trẻ dưới 40 tuổi. Vì vậy, việc phòng ngừa sớm đóng vai trò quan trọng trong việc làm chậm quá trình suy giảm trí tuệ khi về già.

Mỗi người nên xây dựng lối sống lành mạnh, khoa học: ăn uống cân đối, ngủ đủ giấc, duy trì vận động thể chất đều đặn để bảo vệ sức khỏe não bộ.

Kích thích não bộ 

Bên cạnh vận động thể chất, việc rèn luyện não bộ thường xuyên cũng góp phần quan trọng trong phòng ngừa Alzheimer. Bạn có thể duy trì thói quen chơi các trò chơi trí tuệ, học kỹ năng mới, tham gia hoạt động sáng tạo hoặc giao lưu xã hội.

Những hoạt động này giúp não bộ được kích thích liên tục, tăng cường khả năng ghi nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức, là yếu tố then chốt trong việc kiểm soát các giai đoạn của bệnh Alzheimer.

Xem thêm:

Bệnh Alzheimer có chữa được không và điều trị ra sao?
Bệnh Alzheimer sống được bao lâu nếu không kiểm soát

Kết luận

Hiểu rõ các giai đoạn của bệnh Alzheimer giúp người bệnh và gia đình nhận biết sớm, chủ động điều trị và chăm sóc phù hợp theo từng thời kỳ của bệnh. Mặc dù Alzheimer chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng việc can thiệp đúng lúc có thể làm chậm tiến triển, kéo dài thời gian sống độc lập và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.