Triệu chứng bệnh Alzheimer: Nhận biết sớm để điều trị hiệu quả

Bệnh Alzheimer triệu chứng thường bắt đầu bằng những dấu hiệu nhận thức và hành vi thay đổi, như quên gần đây, khó tập trung hay mất định hướng. Nhận biết sớm các triệu chứng bệnh Alzheimer giúp phát hiện bệnh kịp thời, từ đó áp dụng phương pháp điều trị và quản lý hiệu quả. Việc nắm rõ triệu chứng còn giúp người thân chăm sóc đúng cách, cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Hãy cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu qua bài viết bên dưới để nắm rõ hơn nhé.

Triệu chứng bệnh Alzheimer cần nhận biết sớm

Các triệu chứng bệnh Alzheimer thường bắt đầu một cách nhẹ nhàng, khó nhận thấy, nhưng theo thời gian, khi các tế bào não bị tổn thương, những dấu hiệu này sẽ trở nên rõ rệt hơn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Điều quan trọng là các triệu chứng này khác biệt với tình trạng hay quên bình thường ở người cao tuổi.

• Quên thời gian và địa điểm

Người mắc bệnh Alzheimer thường không nhớ chính xác ngày tháng, thậm chí có lúc quên mình đang ở đâu hoặc làm cách nào để đến nơi hiện tại. Đây khác với sự lão hóa thông thường, khi người già chỉ cảm thấy mơ hồ về thời gian nhưng vẫn có thể nhớ lại sau vài phút.

Triệu chứng bệnh Alzheimer quên thời gian và địa điểm cụ thể

• Khó hoàn thành các công việc quen thuộc

Những người có triệu chứng bệnh Alzheimer có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện những công việc họ từng làm hàng ngày, chẳng hạn như nấu ăn, dọn dẹp hoặc lái xe đến địa điểm quen thuộc. Các hoạt động đơn giản trước đây trở nên phức tạp và mất nhiều thời gian hơn.

• Khó khăn trong lập kế hoạch và giải quyết vấn đề

Một dấu hiệu quan trọng của bệnh Alzheimer là khó khăn trong việc suy nghĩ logic, lập kế hoạch hoặc xử lý các con số. Họ có thể quên công thức nấu ăn quen thuộc hoặc mất tập trung khi thực hiện một nhiệm vụ đơn giản.

• Vấn đề về thị giác và không gian

Một số người mắc triệu chứng bệnh Alzheimer gặp khó khăn khi đọc chữ, nhận biết màu sắc hoặc đánh giá khoảng cách, điều này đặc biệt nguy hiểm khi tham gia giao thông.

• Khó khăn về ngôn ngữ

Người bệnh Alzheimer thường gặp trở ngại khi diễn đạt ý tưởng. Họ có thể dừng nói giữa chừng, lặp lại từ ngữ hoặc mất khả năng tìm từ chính xác trong câu chuyện.

• Giảm khả năng phán đoán và nhận định

Một trong những triệu chứng bệnh Alzheimer là sự suy giảm khả năng phân tích và đưa ra quyết định. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi quản lý tiền bạc, chăm sóc bản thân, hay chú ý đến cách ăn mặc và vệ sinh cá nhân.

• Thay đổi tính cách và tâm trạng

Tâm lý của người mắc bệnh Alzheimer cũng thường thay đổi, họ có thể trở nên dễ cáu gắt, lo lắng hoặc chán nản hơn so với trước đây.

Nguyên nhân gây ra bệnh Alzheimer

Bộ não là cơ quan tiêu thụ nhiều oxy nhất trong cơ thể, chiếm khoảng 20% tổng lượng oxy và khi chúng ta căng thẳng, con số này có thể lên đến 50%. Não chứa khoảng 100 tỷ tế bào thần kinh (neuron), mỗi neuron kết nối với nhiều neuron khác để hình thành một mạng lưới liên lạc phức tạp. Các nhóm neuron này thực hiện các chức năng khác nhau: một số chịu trách nhiệm ghi nhớ, học hỏi và suy nghĩ, trong khi số khác giúp chúng ta nhìn, nghe, ngửi và cảm nhận.

Chính nhờ các tế bào thần kinh, não trở thành kho lưu giữ ký ức và cảm xúc. Một mùi hương quen, một giai điệu thân thuộc có thể đánh thức những ký ức đã cất giữ từ lâu. Các tế bào thần kinh kết nối và so sánh thông tin mới với những ký ức cũ, giúp chúng ta nhận thức và phản ứng với môi trường xung quanh.

Để hoạt động bình thường, các neuron cần được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng. Chất dinh dưỡng di chuyển khắp neuron qua một mạng lưới các ống siêu nhỏ, và trong thành phần cấu trúc của các ống này có một loại protein gọi là tau.

Ở người mắc bệnh Alzheimer, các sợi tau phát triển bất thường, làm gián đoạn hệ thống vận chuyển dinh dưỡng bên trong neuron. Khi tế bào thiếu chất, cấu trúc của neuron sụp đổ, tín hiệu không được truyền đi, dẫn đến nhiều tế bào thần kinh chết và kết tụ thành các đám rối. Đây là một trong những cơ chế chính gây ra triệu chứng bệnh Alzheimer, khiến khả năng ghi nhớ và tư duy suy giảm.

Ngoài các đám rối tau, trong não người bệnh Alzheimer còn xuất hiện các mảng amyloid β. Bình thường, amyloid β nằm trong màng tế bào, nhưng ở người bệnh, chúng bong ra, vón cục và tạo thành rào chắn giữa các neuron, làm tắc nghẽn truyền dẫn tín hiệu. Khi các tế bào thần kinh không nhận được thông tin mới và không thể truy cập ký ức cũ, hiện tượng quên diễn ra ngày càng nghiêm trọng, biểu hiện rõ ràng trong triệu chứng bệnh Alzheimer.

Theo thời gian, các mảng vón và đám rối lan rộng khắp não, mô não teo lại. Ở giai đoạn nặng, người bệnh gần như mất khả năng giao tiếp và hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc. Cuối cùng, họ có thể phải nằm một chỗ phần lớn hoặc toàn bộ thời gian do chức năng cơ thể suy giảm.

Nguyên nhân gây ra bệnh Alzheimer xuất phát từ não bộ

Xem thêm: Nguyên nhân bệnh Alzheimer: Hiểu đúng để phòng ngừa sớm

Các phương pháp chẩn đoán Alzheimer

Quá trình chẩn đoán bệnh Alzheimer đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều chuyên gia y tế, bao gồm bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu, bác sĩ thần kinh và chuyên gia lão khoa. Việc đánh giá dựa trên tổng hợp thông tin về tiền sử bệnh, các loại thuốc đang sử dụng, cùng các triệu chứng bệnh Alzheimer mà bệnh nhân gặp phải. Ngoài ra, các bác sĩ thường chỉ định một số xét nghiệm chuyên sâu để đảm bảo chẩn đoán chính xác.

Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá chi tiết các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh, bao gồm:

• Kiểm tra trí nhớ và khả năng tư duy (nhận thức) để xác định xem bệnh nhân có bất thường hay không.
• Quan sát những thay đổi về hành vi, tính cách, hoặc tâm trạng.
• Đánh giá mức độ suy giảm trí nhớ và tư duy, đồng thời xác định cách những thay đổi này ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Xác định các nguyên nhân tiềm năng khác có thể dẫn đến các triệu chứng bệnh Alzheimer.

Ngoài các bước đánh giá lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm bổ sung như chụp cắt lớp não hoặc các xét nghiệm hình ảnh khác, nhằm loại trừ những tình trạng y tế khác có triệu chứng tương tự. Kết quả từ những xét nghiệm này giúp cung cấp thông tin chính xác, hỗ trợ chẩn đoán bệnh Alzheimer một cách toàn diện.

Xem thêm: Phương pháp chẩn đoán bệnh Alzheimer giúp phát hiện sớm

Cách điều trị và quản lý bệnh Alzheimer

Hiện nay, bệnh Alzheimer là một căn bệnh tiến triển dần và chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Do đó, mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển bệnh và giảm thiểu các triệu chứng bệnh Alzheimer ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của người bệnh. Việc điều trị thường kết hợp giữa thuốc, chế độ chăm sóc và dinh dưỡng để đạt hiệu quả cao nhất.

Sử dụng thuốc

Các bác sĩ thường chỉ định một số loại thuốc giúp làm chậm sự tiến triển của bệnh, đồng thời có thể kết hợp với thuốc điều trị các triệu chứng đi kèm như mất ngủ, lo âu hoặc rối loạn hành vi. Ngoài ra, nếu người bệnh mắc các bệnh lý nền như tiểu đường, tim mạch, việc duy trì thuốc điều trị các bệnh này cũng rất quan trọng nhằm giảm gánh nặng lên não bộ.

Điều trị bệnh Alzheimer bằng thuốc uống 

Chăm sóc người bệnh Alzheimer

Người mắc bệnh Alzheimer thường gặp rối loạn hành vi và ở giai đoạn nặng có thể không tự chăm sóc được bản thân. Vì vậy, người chăm sóc cần lưu ý:

• Theo dõi thường xuyên và tạo môi trường sống an toàn cho người bệnh. Khuyến khích họ tham gia các hoạt động xã hội như hát, múa, chơi cờ để kích thích trí nhớ và tinh thần.
• Giao tiếp, trò chuyện hàng ngày để tạo cảm giác gần gũi, vui vẻ và nhắc nhở người bệnh các công việc trong ngày.
• Hỗ trợ vận động, hạn chế nằm một chỗ quá lâu. Với người bệnh không thể đi lại, nên thay đổi tư thế mỗi 2 giờ để tránh các vấn đề về da và tuần hoàn.

Chế độ dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc người mắc bệnh Alzheimer và giúp làm giảm các triệu chứng bệnh Alzheimer:

• Bổ sung rau xanh, trái cây giàu vitamin như E, C, B9 để hỗ trợ chức năng não.
• Hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường, chất béo bão hòa, giúp duy trì sức khỏe tổng thể và giảm nguy cơ tiến triển bệnh nhanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh Alzheimer có chữa được không?

Hiện tại chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn bệnh Alzheimer. Tuy nhiên, các loại thuốc mới và liệu pháp can thiệp sớm có thể làm chậm quá trình tiến triển của bệnh đáng kể.

2. Bệnh Alzheimer sống được bao lâu?

Người mắc bệnh Alzheimer thường sống từ 4 đến 8 năm sau chẩn đoán, nhưng thời gian này có thể dao động lớn, từ dưới 3 năm đến hơn 20 năm, tùy thuộc vào tuổi, giai đoạn bệnh, sức khỏe tổng thể, và chất lượng chăm sóc, với trung bình nhiều nguồn ghi nhận khoảng 8-10 năm, nhưng một số trường hợp có thể sống rất lâu hoặc rất ngắn.  

3. Khi nào nên đi khám bác sĩ nếu nghi ngờ Alzheimer?

Bạn nên đưa người thân đi khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng bệnh Alzheimer như quên tên người thân thường xuyên, lạc đường ở nơi quen thuộc hoặc thay đổi tính cách đột ngột.

4. Dấu hiệu bệnh Alzheimer ở người trẻ tuổi

Alzheimer khởi phát sớm có thể xảy ra ở độ tuổi 30, 40 hoặc 50. Dấu hiệu thường là khó khăn trong việc xử lý công việc phức tạp tại công sở hoặc trầm cảm nặng mà không rõ nguyên nhân.

5. Alzheimer có chỉ xuất hiện ở người già không?

Không. Mặc dù đa số người bệnh là người cao tuổi, nhưng có khoảng 5% bệnh nhân mắc Alzheimer khởi phát sớm trước tuổi 65.

Kết luận

Nhận biết triệu chứng bệnh Alzheimer sớm là chìa khóa để người bệnh được chẩn đoán kịp thời và quản lý hiệu quả. Các bệnh Alzheimer triệu chứng như quên gần đây, thay đổi hành vi, mất định hướng cần được chú ý. Kết hợp phương pháp điều trị, thay đổi lối sống và hỗ trợ từ gia đình giúp làm chậm tiến triển bệnh, cải thiện chất lượng sống và duy trì khả năng tự lập lâu dài. Chủ động nhận biết triệu chứng và thăm khám bác sĩ khi cần thiết là bước đầu tiên để sống chung an toàn với bệnh Alzheimer.