Phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson gồm những phương pháp nào?

Phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson là một lựa chọn điều trị dành cho những người bệnh Parkinson giai đoạn tiến triển khi thuốc không còn kiểm soát triệu chứng hiệu quả. Hiện nay, các phương pháp như kích thích não sâu (DBS), siêu âm hội tụ cường độ cao (FUS) hay mở tổn thương chọn lọc có thể giúp cải thiện run tay chân, cứng cơ và rối loạn vận động, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Cùng Thuốc Hướng Thần tìm hiểu chi tiết qua bài viết bên dưới để hiểu rõ hơn nhé. 

Phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson là gì?

Bệnh Parkinson là một rối loạn thần kinh mạn tính, tiến triển theo thời gian và hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Phần lớn người bệnh được điều trị bằng thuốc nhằm bổ sung hoặc tăng cường tác dụng của dopamine trong não để kiểm soát các triệu chứng như run khi nghỉ, cứng cơ, vận động chậm và mất thăng bằng.

Tuy nhiên, sau nhiều năm điều trị, không ít người bệnh bắt đầu gặp tình trạng thuốc giảm hiệu quả, thời gian đáp ứng ngắn hơn hoặc xuất hiện các biến chứng như loạn động (cử động không tự chủ), hiện tượng bật - tắt (ON-OFF) hay tác dụng phụ của thuốc. Lúc này, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson như một giải pháp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng.

Điều quan trọng cần hiểu là phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson không phải là phương pháp loại bỏ hoàn toàn bệnh. Mục tiêu chính của phẫu thuật là tác động lên các vùng não kiểm soát vận động nhằm điều chỉnh hoạt động bất thường của hệ thần kinh, từ đó giảm triệu chứng và cải thiện khả năng vận động.

Phẫu thuật bệnh Parkinson nhằm giảm triệu chứng và cải thiện vận động 

Phương pháp phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson phổ biến

Trước khi quyết định phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh đánh giá toàn diện về mức độ tiến triển của bệnh, khả năng đáp ứng với thuốc và tình trạng sức khỏe tổng thể. Hiện nay, có một số phương pháp phẫu thuật được áp dụng nhằm kiểm soát triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống, trong đó kích thích não sâu là kỹ thuật được sử dụng phổ biến nhất.

1. Kích thích não sâu (DBS)

Kích thích não sâu (DBS) là phương pháp phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson được áp dụng rộng rãi cho những trường hợp thuốc không còn kiểm soát tốt triệu chứng hoặc xuất hiện nhiều tác dụng phụ khi điều trị nội khoa kéo dài.

Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ đặt các điện cực vào những vùng não có liên quan đến kiểm soát vận động. Các điện cực này được kết nối với một bộ phát xung điện cấy dưới da vùng ngực. Thiết bị sẽ phát ra các xung điện liên tục nhằm điều chỉnh hoạt động bất thường của não, từ đó giảm các rối loạn vận động do Parkinson gây ra.

Phương pháp DBS thường được cân nhắc khi người bệnh có một hoặc nhiều đặc điểm sau:

• Đã được chẩn đoán Parkinson trong nhiều năm và đáp ứng với thuốc giảm dần.
• Xuất hiện các giai đoạn "ON - OFF", triệu chứng thay đổi thất thường dù vẫn dùng thuốc đúng chỉ định.
• Run tay chân, cứng cơ hoặc vận động chậm ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày.
• Thuốc nhanh hết tác dụng hoặc phải tăng liều liên tục.
• Gặp nhiều tác dụng không mong muốn khi sử dụng thuốc điều trị.

DBS không thể chữa khỏi hoàn toàn Parkinson hay làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể cải thiện đáng kể triệu chứng vận động, đặc biệt là run, cứng cơ và giảm khả năng vận động. Sau phẫu thuật, nhiều người bệnh còn có thể giảm liều thuốc điều trị dưới sự theo dõi của bác sĩ.

2. Phẫu thuật cắt nhân nhạt (Pallidotomy)

Cắt nhân nhạt là phương pháp tạo tổn thương tại nhân nhạt trong não - khu vực được cho là hoạt động quá mức ở người mắc Parkinson. Khi chức năng của vùng này được điều chỉnh, các tín hiệu vận động bất thường sẽ giảm đi, giúp cải thiện khả năng vận động.

Phương pháp này có thể mang lại một số lợi ích như:

• Giảm tình trạng cứng cơ.
• Hạn chế run tay chân.
• Cải thiện khả năng giữ thăng bằng.
• Giúp người bệnh vận động linh hoạt hơn.
• Hỗ trợ tăng hiệu quả của thuốc ở một số bệnh nhân Parkinson giai đoạn tiến triển.

Mặc dù từng được áp dụng khá phổ biến, nhưng hiện nay cắt nhân nhạt ít được lựa chọn do sự phát triển của kỹ thuật kích thích não sâu với hiệu quả ổn định và khả năng điều chỉnh sau phẫu thuật tốt hơn.

Phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson cắt nhân hạt 

3. Siêu âm hội tụ có hướng dẫn MRI (Focused Ultrasound)

Một phương pháp phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson khác là siêu âm hội tụ có hướng dẫn bằng cộng hưởng từ (MRI-guided Focused Ultrasound). Đây là kỹ thuật không cần mở hộp sọ, sử dụng sóng siêu âm cường độ cao tập trung chính xác vào vùng não gây run để tạo tổn thương có kiểm soát.

Toàn bộ quá trình được theo dõi bằng hình ảnh MRI thời gian thực, giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí cần điều trị và hạn chế ảnh hưởng đến các mô não lành.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp này gồm:

• Không cần rạch da hay gây mê toàn thân.
• Thời gian hồi phục nhanh hơn so với phẫu thuật truyền thống.
• Phù hợp với người bệnh có nguy cơ cao khi thực hiện phẫu thuật xâm lấn hoặc gặp rối loạn đông máu.
• Có hiệu quả trong kiểm soát chứng run khi điều trị bằng thuốc không còn đáp ứng.

Tuy nhiên, siêu âm hội tụ hiện chủ yếu được chỉ định cho một số trường hợp Parkinson có triệu chứng run nổi bật và cần được đánh giá kỹ trước khi thực hiện.

4. Phẫu thuật cắt đồi thị (Thalamotomy)

Cắt đồi thị là kỹ thuật tạo tổn thương tại một phần của đồi thị, là vùng não tham gia điều hòa vận động và liên quan trực tiếp đến chứng run.

Mục tiêu chính của phương pháp này là làm gián đoạn các tín hiệu thần kinh gây run, từ đó giúp người bệnh kiểm soát các cử động không tự chủ. Tuy nhiên, cắt đồi thị chỉ tác động chủ yếu đến triệu chứng run mà không cải thiện đáng kể các biểu hiện khác như cứng cơ hoặc chậm vận động.

Vì nguy cơ gặp các biến chứng thần kinh sau phẫu thuật và sự ra đời của những kỹ thuật hiện đại an toàn hơn, cắt đồi thị hiện rất ít khi được chỉ định trong phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson. Phương pháp này chỉ được cân nhắc ở một số trường hợp đặc biệt khi có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.

Phẫu thuật cắt đồi thị giúp người bệnh kiểm soát các cử động không tự chủ 

Phẫu thuật Parkinson có giúp chữa khỏi hoàn toàn bệnh không?

Mặc dù phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson mang lại nhiều lợi ích trong kiểm soát triệu chứng, nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh Parkinson. Đây là bệnh lý thoái hóa thần kinh mạn tính, xảy ra do các tế bào thần kinh sản xuất dopamine trong não bị tổn thương và mất dần theo thời gian. Hiện nay, chưa có phương pháp nào có thể phục hồi các tế bào thần kinh đã bị thoái hóa hoặc ngăn chặn hoàn toàn quá trình tiến triển của bệnh.

Mục tiêu chính của phẫu thuật là cải thiện các triệu chứng vận động như run, cứng cơ, vận động chậm và loạn động do sử dụng thuốc kéo dài. Đặc biệt, phương pháp kích thích não sâu (DBS) có thể điều chỉnh hoạt động bất thường của các vùng não liên quan đến vận động, giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng tốt hơn và giảm tình trạng dao động vận động trong ngày.

Ở nhiều trường hợp, sau phẫu thuật, người bệnh có thể giảm liều thuốc điều trị Parkinson theo chỉ định của bác sĩ. Điều này góp phần hạn chế tác dụng phụ của thuốc, đồng thời kéo dài thời gian kiểm soát triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, việc giảm thuốc không đồng nghĩa với việc ngừng hoàn toàn điều trị. Người bệnh vẫn cần sử dụng thuốc, tái khám định kỳ và theo dõi sát để bác sĩ điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Cần lưu ý rằng hiệu quả của phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson không giống nhau ở tất cả người bệnh. Kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn bệnh, tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng thể, mức độ đáp ứng với thuốc trước phẫu thuật và phương pháp can thiệp được lựa chọn. Những người được phẫu thuật đúng thời điểm và đúng chỉ định thường đạt hiệu quả cải thiện triệu chứng rõ rệt hơn.

Ngoài ra, phẫu thuật chủ yếu tác động đến các triệu chứng vận động, trong khi một số biểu hiện không liên quan đến vận động như suy giảm trí nhớ, sa sút trí tuệ, rối loạn giấc ngủ, táo bón hoặc rối loạn khứu giác thường không cải thiện đáng kể. Do đó, người bệnh vẫn cần kết hợp nhiều biện pháp điều trị khác như dùng thuốc, tập phục hồi chức năng, luyện tập thể dục và duy trì lối sống lành mạnh để kiểm soát bệnh toàn diện.

Xem thêm: 

Cách điều trị bệnh Parkinson giúp cải thiện chất lượng sống
Giải pháp chữa bệnh Parkinson bằng tế bào gốc có hiệu quả không?
Điều trị Parkinson bằng kích thích từ trường xuyên sọ hiệu quả không?
Bệnh Parkinson có châm cứu được không? Có giảm run không?

Kết luận

Phẫu thuật điều trị bệnh Parkinson là một lựa chọn hiệu quả giúp cải thiện các triệu chứng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh khi điều trị bằng thuốc không còn đạt hiệu quả như mong muốn. Tuy nhiên, phương pháp này không thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh mà chỉ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và giảm các biến chứng do Parkinson gây ra. Việc lựa chọn phẫu thuật cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng dựa trên tình trạng bệnh, sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng điều trị của từng người. Vì vậy, người bệnh nên thăm khám định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị để đạt hiệu quả lâu dài và duy trì cuộc sống khỏe mạnh hơn.

Bạn muốn tìm hiểu thêm những kiến thức về bệnh Parkinson và cách cải thiện bệnh, hãy theo dõi Fanpage Thuochuongthan để cập nhật thường xuyên.